Osmanlı tarihinde isyanlar - Payidar.NET

Afşar Bey · #1 (**Daim**) 21.03.07, 11:14

Patrona Halil İsyanı, Osmanlı Devleti'ndeki Lale Devri'nin sonunu getiren ayaklanmadır. Ayaklanmanın sebebi, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'nın açtığı zevk ve sefahat devrinden memnun olmayan, bu yapılanları israf olarak gören bir kitle oluşmuş olmasıdır.
Tepkili topluluk, İran seferinden olumsuz haberler gelmesi üzerine harekete geçmiş, camilerde ve diğer yerlerde propaganda yaparak ayaklanmanın zeminini oluşturmaya başlamıştır. Yeniçerilerin içerisinde de huzursuzluk belirmiştir. 17. Ağa Bölüğü Yeniçerisi Patrona Halil ve yandaşları 25 Eylül 1730'da ayaklanmayı başlatmışlar ancak halkın onlara katılmaması endişesiyle bu girişimlerinden vazgeçmişlerdir.
İsyancılar üç gün sonra Bayezid Camii'nin Kaşıkçılar kapısı tarafından yürüyüşe geçerek ayaklanmayı resmen başlattılar. Esnafı da dükkanlarını kapatarak kendilerine katılmaya ikna eden isyancılar, hapishaneleri boşalttılar ve yeniçerilerden de yardım gördüler. Yeniçeri ağalarından Hasan Paşa onlara karşı harekete geçtiyse de başarılı olamadı.
Bu gelişmeler üzerine Sultan III. Ahmet isyancıların ne istediklerinin sorulmasını istedi. İsyancılar, Sadrazam Damat İbrahim Paşa ile birlikte 37 kişinin kendilerine teslim edilmesini istediler. Lale Devrinin önemli kişilerinden olan Damat İbrahim Paşa ve bazı devlet adamları idam edilerek isyancılara teslim edildi. İsyan sırasında şehir tahrip edildi. İsyancılar Sadabad Köşkü'nü yaktılar. Ayrıca Divan şairlerinden Nedim de isyan sırasında öldü.
Patrona Halil ve diğer isyancı başları, bu sefer de tüm isteklerini yerine getiren Sultan III. Ahmet'in tahtan indirilmesini istedi. Kendisine ve ailesine zarar verilmemesi durumunda tahttan çekileceğini bildiren Sultan III. Ahmet, 1 Ekim 1730'da Osmanlı tahtını Şehzade Mahmut'a bıraktı.

Maraş'ın Zeytun (Süleymaniye) kazasında, gerçekleşmiştir. Zeytun Ermenileri , IV. Murat tarafından verildiğini iddia ettikleri ve varlığını kanıtlayamadıkları bir fermana dayanarak 1774'ten beri vergi vermemektediyler. Bu sorunu çözmek için gelen Maraş valisi Ömer Paşa, Zeytun Ermenileri tarafında öldürülünce kasaba 7 ay sürecek bir sıkıyönetime tâbi kılınır. Bu, Ermenilerin Osmanlı Devleti yönetimine karşı ilk silâhlı isyandır.

1830 Yezidi İsyanı, Hakkari, Revanduz ve bugün Irak'ta bulunan Sincar Dağı bölgesinde, Yezidilerin yapılmak istenen bazı idari düzenlemeleri kabul etmemeleri üzerine çıkardıkları isyandır. 3 yıl kadar sürmüştür.

1914 Zeytun İsyanı, Zeytun Ermenileri tarafından Zeytun Fedai Alayı kurularak, 30 Ağustos 1914 tarihinde çıkan isyan.
Osmanlı hakimiyetini kabul etmeyen örgüt I. Dünya Savaşı'nı fırsat bilerek 30 Ağustos 1914 tarihinde fiilen isyana başladı. Takip neticesinde 60 kadar silahlı Ermeni yakalanmış ve bir süre sükunet sağlanmışsa da Aralık (1914) ayında, Zeytunlu Ermeniler tekrar mülkiye memurlarına ve jandarmalara saldırmaya başlamışlardı . Bu arada Maraş kışlasına getirilen Ermeni erler de silahlarıyla kaçarak, çeteler kurdular. Çevreye özellikle askere, jandarmaya hücumlara başladılar. Terhis edilmiş olan yüz kadar askerî soydular, öldürdüler.
Zeytun'da öteden beri var olan Zeytun Hınçak Komitesi faal bir şekilde çalışmalarını sürdürmekteydi. Bu komite mensupları Zeytun Ermenilerine "İngilizlerin İskenderun'a çıkacaklarını, Adana ve Maraş alınıncaya kadar isyanlarla seferberliği uğraştırarak, İngilizlerin hareketlerine destek olunmasını" tavsiye etmişlerdi . Bütün bu olanlar yetmezmiş gibi, bu komite başkanı Çakıroğlu Panos'un evinde hükûmet dairelerini ansızın basarak elde edilen martinlerle, cephaneleri ele geçirmek, kaymakam ve devlet memurlarının ailelerini öldürmek, telgraf tellerini kesmek maksadıyla müzakereye giriştiler. Tedbir ve tertipler zamanlandı. Tertiplerin ayrı ayrı evlerde toplanmaları kararlaştırıldı. Fakat ilk hücum için verilecek işaretin zamanında verilmemesinden, bu olay tam anlamıyla gerçekleşemedi .
Zeytun Ermenileri, İngiltere ve Fransa hükûmetleri tarafından yapılan propaganda sonucunda ihtilal örgütü görevini üstlenen Zeytun Hınçak Komitesi Şubat (1915) ayı içerisinde faaliyetini yoğunlaştırdı. Bunlar hükûmet mensuplarına karşı silaha sarılarak, hükûmet binasını kuşattılar. Bu olaylara karşı Osmanlı Hükûmeti'ne düşen görev, ihtilali bastırmak ve genel güvenliği temine çalışmaktan ibaretti . Bu olayları bastırmak amacıyla 27 Şubat günü Zeytun'a gelen Maraş mutasarrıfı ile gece kasabada devriye gezen jandarmalar taciz edilmişti edilmişti .
Esasen önemli sayıda silah altına alınıp, komitenin gizli talimatı ile kıtalardan kaçan birçok silahlı Ermeni askerleriyle birlik olan köylü Ermeniler, beraberce hareket ederek Zeytun'daki hükûmete ait olan silah depolarını basarak, silah ve cephaneye el koymuşlardı. Bundan sonra kışlaya saldıran Ermeniler isyanın genişletilmesini kararlaştırarak, hükûmet konağına taarruz edip, iki asker ve bir jandarmayı şehit etmişlerdi. Hükûmet memurları ile de ailelerini tehdit ederek, onlardan tutuklu olan Ermenileri serbest bırakmalarını istemişlerdi . Devam eden bu olaylara daha fazla kan dökülmeden son vermek amacıyla hıristiyanlardan oluşan bir nasihat heyeti gönderilmişse de, bu heyet de direnişi tavsiye edince, bir sonuç alınamamıştı .
Bu tür yollarla da çare bulunamayınca, bölgeye Maraş Jandarma Bölük Komutanı Süleyman Efendi komutasında askerî birlik gönderilmiştir. 25 Mart 1915 günü sabahtan akşama kadar süren çarpışma sonucunda Ermeniler Süleyman Efendi dahil, askerlerden 8 kişiyi şehit edip, 26 kişiyi de yaralamışlardı . Bunun üzerine mutasarrıf Mümtaz Bey, olayların üstüne daha ciddi bir şekilde gitmişti. Bundan sonra da dağlık bölgelere sığınan Zeytun Ermenileri eylemlerini Türk köylerine saldırarak ve yol keserek sürdürmüşlerdi. Zeytunluların bu isyan hareketi tehcir kararının tatbikine kadar sürmüş, bölgede sığınabilecekleri yer kalmayınca, yakalanamamış olan eşkiya da bölgeden uzaklaşmış ve sükunet sağlanmıştır .
Eşkiyanın takip ve tenkilleri ve silah toplamak için sevkedilen askerin icraatı sonucu olarak Zeytun'da otuz mavzer (Türk ordusunun resmi silahı), muaddel martin, bir martin Hanri, 69 yapma martin ve gra, 612 çeşitli tüfek, 21 çifte, 12 mavzer tabanca ile çeşitli cins adi tabanca, bombalar, yetmiş kadar nakil hayvanı, Ermeni piskoposunun da içinde bulunduğu 61 eşkiya ve bunlara ait evrak, komite mühürleri elde edilmiştir.

31 Mart Ayaklanması, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'in ilanından sonra [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'da yönetime karşı girişilen büyük bir [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]. [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ][Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ][Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'te ([Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ][Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]) çıktığı için bu adla anılmıştır.
[Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]çi hareketin en güçlü kanadı olan [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'nin iktidarı tam olarak geçiremeyerek dolaylı bir denetim kurması, siyasal istikrarsızlığa yol açmış, halk arasında da yaygın çalkantılar doğurmuştu. Bu koşullar bütün muhalefet gruplarının kısa sürede [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'ye karşı birleşmelerine zemin hazırladı. Siyasal istikrarsızlık ve çatışmalar, İttihat ve Terakki'ye muhalefet eden tanınmış gazetecilerin öldürülmesiyle daha da şiddetlendi.
[Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'nin yayımladığı ve yer yer [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'in ademimerkeziyetçi görüşlerine de yer veren Volkan gazetesi, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'nin yayın organı durumuna geldikten sonra özellikle din adamları ve [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'nin uygulamalarından zarar gören alaylı subaylar üzerinde etkili oldu.
[Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'ı [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'a bağlayan gece, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'ndaki Avcı Taburu'na bağlı askerler subaylarına karşı ayaklanarak kendilerine önderlik eden din adamlarının peşinde [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'ın önünde toplandılar ve ülkenin [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] göre yönetilmesini istediler. [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] hükümeti ayaklanmacılarla uzlaşma yolunu seçti ve hükümet üyeleri tek tek istifa etti.
Ayaklanma Heyet-i Mebusan üzerinde de etkili oldu. O gün [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] üyesi mebuslar, can güvenlikleri olmadığı için meclise gitmediler. Bazıları İstanbul'dan uzaklaşırken, bazıları da kent içinde gizlendi. Bu arada ayaklanmacılar İttihatçı subaylarla mebusları buldukları yerde öldürüyorlardı. Hükümetin ve meclisin etkisiz kalmasıyla, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] yeniden duruma egemen oldu. Ayaklanmayı başlatan muhalefet ise, herhangi bir programdan yoksun olduğundan önderliği elde edemedi.
İstanbul'da denetimi elinden kaçıran [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] asıl güç merkezi olan [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'teki 3. Ordu'yu harekete geçirdi.Böylece ayaklanmayı bastırmak üzere Hareket Ordusu kuruldu.Ayaklanmacılar [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'ı [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'a bağlayan gece [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'a girmeye başlayan Hareket Ordusu'na başarısız bir direniş çabasından sonra teslim oldular. Heyet-i Mebusan ve Heyet-i Ayan da bir gece önce Yeşilköy'de toplanarak Hareket Ordusu'nun girişiminin meşruluğunu onaylamışlardı.
Ayaklanmaın bastırılmasından sonra sıkıyönetim ilan edildi ve ayaklanmacıların önderleri divanıharpte yargılanarak ölüm cezasına çarptırıldılar.Muhalefet hareketi önemli kayıplara uğradı. Ama en önemli gelişme, Meclis-i Umumi Milli adı altında birlikte toplanan Heyet-i Mebusan ve Heyet-i Ayan'ın [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'da [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'in tahttan indirilmesini, yerine [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'in geçirilmesini kararlaştırmasıydı.Ayrıca [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'in İstanbul'da kalması da sakıncalı bulunarak Selanik'te oturması uygun görüldü. Divanıharp [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'i yargılamak istediyse de, yeni kurulan [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] hükümeti bunu kabul etmedi.

31 Mart Olayı (-Vakası, -İsyanı, -İhtilali), yakın dönem [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] tarihinde [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ][Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ][Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ], [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ][Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ][Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'da maydana gelen, Sultan [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'in tahttan indirilmesi ile sonuçlanan isyan hareketi.
Osmanlı İmparatorluğu tarihinde [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ], [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] ilanından memnun kalmamıştır. Bu yüzden, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'ten [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'a gönderilen avcı taburları, Ordudan atılan alaylı subaylar arasında geniş bir propaganda yaptırmış ve askerlere ve subaylara gizliden gizliye para dağıtmıştır.Bundan cesaret alan Avcı taburları [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'da, subaylarını hapis ederek ayaklanmış, AAdliye Nazırı Nâzım Paşa, Hüseyin Cahit Bey'e benzeterek, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] Mebusu Arslan Bey ile birlikte ayaklananlar tarafından öldürülmüştür. 11 gün devam eden ayaklanma, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'ten gelen, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]'in Kurmay Başkanı olarak katıldığı, [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] kumandasındaki [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] tarafından bastırılmıştır. İstanbul'da [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] ilan edilmesinden sonra, Sultan [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] tahttan indirilmiş ve yerine Sultan [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] getirilmiştir.

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Gösterim Modu
Normal Hybrid Gösterimi Ağaç Gösterimi

Benzer Konular
Konu	Yazar	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Türk siyaset tarihinde bir ilk	Juventus\|F.C	Türkiye Gündemi	2	16.11.07 02:33
Özel Üniversite Tarihinde Bir İlk!	[ €m€l ]	Üniversiteler	2	07.10.06 13:26
Dünya Tarihinde Açiklanamamiş Olaylar	TaRiHmAn	Türk Tarihi	6	01.08.06 13:14
nba tarihinde ilkler!!!	t_mac	Basketbol	3	31.07.06 02:05
Osmanlı Tarihinde Yapılan Antlaşmalar	Übeydullah	Türk Tarihi	0	23.07.06 15:47

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)