Hayatı boyunca Atatürk’ün gölgesinde kalmanın ezikliğini yaşayan İnönü, “tek adam” olduğu dönemde bunun kişisel tatminini, doya doya yaşadı. Bütün ülkeye kan kusturarak tabii. Öylesine hırslı yaşadı ki kendisinin değil, eşi Mevhibe İnönü’nün Ankara’dan İstanbul’a gelişini birinci sayfasından vermeyen gazeteleri 3 gün süreyle kapattı.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında para basma imkanı bulunamadı. Bundan dolayı Osmanlı dömeninden intikal eden “evrak-ı nakdiye” 1927 yılına kadar kullanıldı.

30 Aralık 1925 tarihinde, “Mevcut Evrak-ı Nakdiyenin Yenileriyle İstibdaline Dair Kanun”un çıkarılmasıyla ilk Cumhuriyet dönemi Türk banknotlarının basılmasına karar verildi.

Dönemin Maliye Bakanı Abdülhalik Renda başkanlığındaki komisyon 9 aylık bir çalışmayı tamamladı ve 5 Aralık 1927′de dolaşıma çıktı. Thomas De La Rue firması, ana metinleri eski yazı Türkçe, kupür değerlerini ise Fransızca olarak hazırladı.

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, 11 Haziran 1930′da çıkarılan kanun ile kuruldu. 3 Ekim 1931′de de para çıkarma işini üstlendi. Harf Devrimi’nden önce basılanlar, yenileriyle değiştirildi. 9 farklı değerde hazırlanan paralardan 50 kuruşluk olanları Almanya’da ötekiler İngiltere’de basıldı.

1938′den 1944′de kadar tedavüle çıkan ikinci emisyon grubu paralarda hem İnönü hem Atatürk resimleri yer aldı. 1942′den itibaren bastırılan banknotların üzerinde ise tamamen İnönü resimleri yer aldı.

İnönü, askeri dayatmalarla Çankaya’ya çıktıktan sonra, Atatürk’e ait ne varsa hepsini unutturmaya çalıştı. O dönemin gazetelerine baktığınızda neredeyse Atatürk ile ilgili tek bir ifadenin bile yer almadığını şaşırarak göreceksiniz.

14 Mayıs 1950′de bitmeyeceği sanılanı İnönü dönemi sona erdi. Demokrat Parti döneminin ilk banknot ihracı 1951 yılında oldu.

İşte, CHP’nin bütün tezlerinin çürüdüğü nokta burada başlıyor. DP’nin CHP’yi silerek iktidara geldiği dönemin ardından Celal Bayar da İnönü’nün yerine Cumhurbaşkanı seçildi. (DP oyların yüzde 53′ünü aldı ve 408 milletvekili çıkardı, CHP’nin sandalye sayısı 69 idi)

CHP’nin mantığına göre, 1951 yılında hazırlanan paraların üzerinde Celal Bayar’ın resimlerinin olması gerekirdi. Ama DP iktidarı, güçlü bir halk desteği bulunmasına rağmen, “Reis-i Cumhur Hazretleri”nin resminin resmini basmayı asla düşünmedi.

O tarihten itibaren Türkiye Cumhuriyeti banknotlarının üzerinde hep Atatürk portreleri yer aldı.

(Ünal TANIK, haber7.com)

__________________

ben imzanı çok beğendim