Zaman gazetesinin Pazar ekindeki MUSTAFA ARMAĞAN'ın yazısı...
Başörtülü first lady’ler: Latife, Mevhibe, Reşide
“Örnek istiyorsanız, Atatürk’ün annesinin ve eşi Latife Hanım’ın kıyafetine bakın, bu size ders olsun.” Başbakanın bu beyanatı Latife Hanım’ı bir kere daha gündeme taşımış oldu. Hatta medyamız Latife Hanım’ın kıyafeti konusunda ihtilafa düşüp ikiye bölündü.
Kimisi kıyafet devriminden önceki fotoğraflarını, kimisi de devrimden sonrakileri yayınladılar. Aklıevvelin biri de kalkıp şu çürük ipliğe bağlamış ümidini: “Yalnız bir küçük fark var. Atatürk kıyafet devrimini yaptığında Latife Hanım’dan boşanmıştı. Yani o artık bir first lady değildi.”

Neresini düzeltelim ki bunun?

Atatürk kadınlar için herhangi bir kıyafet ‘devrimi’ yapmış değildir. Açılmayı teşvik etmiş, arzulamıştır, ama konuyu zamana yaymayı tercih etmiştir; bu bir.

İkincisi, eğer bir kıyafet ‘devrimi’nden söz edilecekse bu, erkekler ve özellikle de devlet memurları için geçerlidir. 2596 No’lu kılık kıyafet kanununda esasen din adamlarının ibadethaneleri dışında ‘ruhani kisveleri’ giymeleri yasaklanmış ve memurların uluslararası geçerli âdetlere göre giyinmeleri istenmişti.

Üç: Erkekler için çıkan bu kanunun kadınlar için de emsal teşkil ettiğini farzedelim, o takdirde dahi uygun olmaz; çünkü Gazi’nin Latife Hanım’dan boşanması 5 Ağustos 1925’tedir, kılık kıyafet kanunu olarak bilinen kanunu ise 3 Aralık 1934’te çıkmıştır. Aralarında neredeyse 10 yıl varken kalkıp da ‘Atatürk kıyafet devrimini yaptığında Latife Hanım’dan boşanmıştı’ sözüne gülmek için kargaları beklemeye gerek var mı?

Gelelim Latife Hanım’ın resimlerine. Bir kere bu resimlerin çoğu Cumhuriyet’in ilanından sonraya aittir. 1923 Ekim’inden kocasıyla aralarının bozulduğu 1925 yazına kadar yaklaşık 2 yıl süreyle Çankaya’nın first lady’si olmuştu Latife Hanım. Bunun öncesinde ise yaklaşık 1 yıllık bir evlilikleri vardı ki, Cumhuriyet’in tam temellerinin atıldığı döneme aittir resimler. Bu yüzden Latife Hanım’ın tam da kamusal alanda başını örtmüş olmasını ciddiye almazlık edemeyiz. Onun başının aslında açık olduğunu söyleyenlerin gösterdikleri resimler ya aile resimleri yahut da boşandıktan sonra çekilen dul olduğu döneme ait resimlerdi. Bize bu ilk first lady’nin asıl kamusal alanda çekilmiş başı açık fotoğraflarını göstermeleri ikna edici olurdu. Ama olmadı.

Nedeni basit. Çünkü gerçekte Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran kadronun hanımlarının başlarını açmaları akşamdan sabaha olmamış, zaman almıştı. Mesela İsmet İnönü’nün eşi Mevhibe Hanım’ın başını açmasının 1927 yılbaşı gecesinde gerçekleştiğini torunu Gülsün Bilgehan “Mevhibe” adlı kitabında anlatır. Kocasıyla birlikte Lozan’a giden Mevhibe Hanım, orada Avrupaî tarzda ama başını açmadan, şapkayla dolaşmış, Türkiye’ye, İsmet Beyin bütün ısrarlarına rağmen Avrupalı bir kadın gibi dönmeyi reddetmişti. Trenden kolları saçaklı pardesüsüyle inmiş, başını ‘sıkmabaş’ denilen tarzda şifon bir eşarpla örtmüştü.

Onun başı açık ilk gecesini ise şöyle anlatıyor torunu: “[Gazi’nin gözleri] Genç kadının üzerindeydi. Belli belirsiz bir hayranlıkla arkadaşının eşini süzdü. Mevhibe... İsmet Paşa’nın yanında zarif, mahcup ve çok güzel görünüyordu. Gazi, ev sahibesinin karşısında hafif tebessüm ederek eğildi, sonra genç kadının çekinerek uzattığı elini dudaklarına hafifçe dokundurdu... Gazi, başbakanın eşine kalabalığın önüne başı açık çıkma cesaretini gösterdiğinden dolayı nazik bir şekilde teşekkür ediyordu... O geceden sonra bir daha başını örtmedi.”

Yani inkılabın önder kadrosunun eşleri bir anda yeni rejime adapte olamamışlardı. Üst yapıda hızla reformlar yapılıyordu; ama bunun şahsî ve ailevî hayatlarına intikali zaman alıyordu. Mesela Atatürk’ün geceleri yatarken pijama yerine Osmanlı usulü entari giymesi, bunun en çarpıcı misaliydi. Ayrıca Gazi, Latife Hanım’ı boşarken Medeni Kanun çıkmamıştı henüz; bu yüzden sadece ‘boş ol’ demesi yeterli olmuştu. Dahasını söyleyeyim: Medeni Kanun’u çıkaran Adalet Bakanı Mahmut Esat Bozkurt’un eşi Ferda Hanım’ın, kanun çıktıktan sonra dahi bırakın çarşafını çıkarmayı, ‘hasır peçe’ takmaya devam ettiği “Mevhibe” kitabından öğrendiklerimiz arasında.

Celal Bayar’ın eşi Reşide Hanım ise kocası başbakanken de, cumhurbaşkanı iken de beş vakit namazını hiç bırakmamıştır. Kararlı ve hatta inatçı bir portre çizmiş bulunan Reşide Hanım, Yunan işgalinde ailece zulümlerine maruz kaldığı Yunanlıların devlet başkanı Türkiye’yi ziyarete geldiğinde Celal Bayar’ın yanındaki koltuğu boş bırakır, bütün ısrarlarına rağmen kocasına eşlik etmez.

Nihayet 25 Aralık 1962’de ömür boyu hapse mahkûm edilen kocasını yalnız bırakmamak için trenle Kayseri’ye giderken yolda kalp krizinden ölür ve cenaze namazı, 27 Mayıs’a muazzam bir tepki hareketine dönüşür. Cumhuriyet tarihinin en geniş katılımlı cenaze törenlerinden birisine sahne olan Ankara’da, halk darbecilere tepkisini bu vesileyle yansıtmak fırsatını bulmuştur. Torunu Prof. Emine Gürsoy’un deyişiyle, Cumhuriyet tarihinde bir devlet başkanının hanımına düzenlenen en kalabalık cenaze törenidir bu.

Atatürk’ün kadın giyimine kanunla müdahale etmekten kaçınmış olması ve bunu zamana yayarak halletmeye çalışması, işin nezaketini kavradığının en bariz göstergesi. Nitekim Reşide Hanım, İnönüler’in verdiği bir davette (muhtemelen yukarıda geçen 1927 yılbaşı davetinde) Atatürk’ün masasına başı kapalı kıyafetiyle oturmuştur. Sofrada Atatürk’ün “Başınızı açmayacak mısınız hanımefendi?” sorusuna muhatap olan Reşide Hanım cevap vermez. Masada cisimleşen sessizliği, kocasının “Müsaade edin Paşam, açacaktır.” sözleri bozar. Muhtemelen Celal Bayar’ın sözünü yere düşürmemek için o gece değilse bile, bir sonraki davete başı açık katılacaktır 3. first lady’miz.

Demek ki önder kadronun eşleri arasında başörtüsünün kırılma noktasını Cumhuriyet’in 4. yılı olan 1927 olarak tespit etmeliyiz, 1923 değil.
[Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]

__________________

ALINTI:


Çankaya Köşkü’nde çekilen çarşaflı kadın fotoğrafları… En başta da Latife Hanımın ve ailesininkiler.



1923-1924 yıllarında o zaman için normal sayılan kapalı, yalnız türbanlı değil, üstelik çarşaflı kadın misafirlerin fotoğrafları nedense ısrarla saklanmaktadır bazı çevreler tarafından. Hatta eski adı Akit olan Anadolu’da Vakit gazetesinin birkaç hafta önceki bir haberine göre, Cumhurbaşkanlığının internet sitesinden bile itinayla temizlenmiştir bu zamanını şaşırmış fotoğraflar.



İkinci olarak Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı’nın zaferle sona ermesinden sonra çıktığı ünlü yurt gezisinde Konya’da çekilmiş (muhtemelen 1923 başları) bir fotoğrafını görüyoruz. Solda Latife Hanım, Atatürk’e şiir okuyan bir kız öğrenciyi ilgiyle dinliyor. Sağdaki yüzleri peçeli ve çarşaflı kadınlar ise öğretmen!

İşte Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde çekilmiş ünlü ‘âyetli’ fotoğraf…



Başbakan İsmet İnönü kürsüde konuşuyor ve başının üzerinde irice bir hat levhası asılı göze çarpıyor. Levhadaki yazıyı dahi okuyabiliyoruz buradan. Şûra suresinin 38. ayeti yazılıdır fotoğraftaki talik levhada. Bir zamanlar TBMM’nin Kur’an’ın gölgesinde çalıştığını bilmekten yüzü kızarıyor olmalı birilerinin.

Ve işte 1923 yılının başlarındayız. Günlerden 26 Şubat 1923’tür. Lozan görüşmelerine ara verilmiş, dış ilişkiler trafiği iyice yoğunlaşmıştır.

Bu defa o devrin, yani Hakkı Tarık Us’un Vakit gazetesi Mustafa Kemal Paşa’nın ziyaret ve görüşme haberlerine geniş yer verirken ilginç bir fotoğraf da yayınlar.



Alt yazısına “Hususi fotoğrafçımızın aldığı resim” kaydı düşülen bu fotoğrafta TBMM Reisi Mustafa Kemal Paşa’yı başında kalpağıyla Eskişehir taşından mamul uzun bir tespihi seçerken görüyoruz. Hem de öyle böyle değil, görüntüye bakılırsa tekkelerde çekilen 999’luk tespihlere benziyor Paşa’nın elindeki.

Satın alıp almadığını bilmiyoruz tabiatıyla. Buraya fotoğrafın altındaki yazıyı da alıyorum: “Mustafa Kemal Paşa Eskişehir taşından mamul tespih vesaire satın alırken.”



Arayın bakalım bu fotoğraflara rastlayabilecek misiniz elinizdeki yayınlarda? Pek sanmıyorum. Hele sonuncusunu temin edebilmek için epeyce ter döktüğümü söylemeliyim.

İşimiz uzun ve zor anlayacağınız… Atatürk’ün resimlerine bile sansür konuluyorsa varın gerisini siz düşünün…

Bu laikçiler Atatürkü bile sevmezler bunlar topluma karşı islama karşı müslümanlığa karşı ve sayıları sanıldığı kadar çok değil bunların sadece devleti ele geçirmişler Atatürkten sonra.

Atatürk öldükten sonra ona karşı olan ismet inönüyle birlikte yeni bir anlayış topluma karşı millete karşı bir devlet anlayışı ve laiklik anlayışı yerleştirilmiş topluma dine ve müslümanlara potansiyel suçlu ve düşman gözüyle bakılmış. Kendi düşünceleri doğrultusunda yeniden bir sahte atatürk imajı çizmişlerdir.

gercekten cok güzel olmus arkadaslar bunlar kör gözlere bir cevaptir
emeginize saglik

__________________

Tokat Gibi Çarpsın Bu rsimler Bazılarının yüzüne...
Çarptı galiba ki hic cevap yok..

__________________

mÜSLÜMAN ADI ALTINDAKİ KASABALI KİŞİLER KENDİ ADETLERİNİZİ MÜSLÜMALIK MI SAYIYORSUNUZ VE ATATÜRK Ü NE KADAR TANIYORSUNUZ VE KİME MÜSLÜMANLIK ÖĞRETİYORSUNUZ VE BUNLAR SAF İNSANLARI KULLANIP KATİL OĞULLARINA GEMCİKLER ALIP FABRİKA SAHİBİ OLMADAN TRİLYONER OLUP UYUTUYORLAR MİLLETİ BAKIN DIŞARIYA PİYASA NE HALDE.ABDULLAH GÜL ÜN İLK İŞİ TERORİSTLERİN BAŞI OLAN KUKLA TALABANİ İLE CUMHURBAŞKANI OLARAK GÖRÜŞMEK OLACAK DİYİYOR ZATEN DEDESİDE LÜBNANDAN GELMEDİR.AYRICA BİZİM AİLE ATATÜRK ÜN DEDESİNDEN BERİ O AİLE İLE AHBAPTIR KENDİLERİ MAKEDONYADAN HOCA ANNENEMİN DEDESİDE MÜFTÜ OLARAK SELANİĞE GELİP YANYANA OTURMUŞLARDIR VE HANIMINA GELİNCE BİRÇOK YABANCI DİL BİLEN KOLEJ MEZUNU ÇOK ÖZEL BİRİYDİ VE DE ÜLKESİNİ YABANCILARA ŞİKAYET EDİP DAVA AÇAN BİRİ DEĞİLDİ KOCASI DA ASKERE MİLLETE KÜFÜR ETMEZ VE DE TRİLYONLARI ERBAKANLA BİRLİKTE YEMEMİŞTİ
AYRICA KARA ÇARŞAF ABDÜLHAMİT HAN ZAMANINDA SURİYEDE BİR GURUP TARAFINDAN ÇIKARILMIŞ BİR GİYSİDİR VE FELAKETTİR O ZAMANKİ İSTANBUL GİYSİLERİNE BİR BAKIN VE ASALATE BİRDE ONA ABDULHAMİT HAN BİLE BU NEREDEN ÇIKTI DİYE KÖPÜRMÜŞTÜR İSTEYEN ARAŞTIRSIN DOĞRULUĞUNU
HADİ İYİ GÜNLER

Umarım millete kapak olur bu yazı...

isinize gelince ATATÜRKü ve esini nasil sahiplenirsiniz ama....o zaman Latife hanimin örtünmesi gerekiyordu ve oda bunu yapti.yoksa kendisinin özel hayatta basörtüsü takmadigi ABDullahin esinin türbanini korumak icin caba sarfedenler disinda herkes tarafindan bilinir..........ama basörtüsü yasagi tabikide kaldirilmali.

__________________
GITMISKEN SOYKIRIM ANITINADA CICEK KOY!!!

Evet kardeş aynen öyle.Bunlar Atatürkçü değil İSMET İNÖNÜCÜ.Çıkıp utanmadan konuşuyorlar AKP din sömürüsü yapıyor diye ya chp ile dsp ne yapıyor yıllardır.Onlarda Atatürk'ü kullanıyor.Niye kendilerine kabahat bulmuyorlar.En ufak birşey olduğu zaman biz Atatürkçüyüz diyip kendi kötülüklerini örtpas etmeye çalışıyorlar.Ama herkes biliyor kimin ne kadar pislik olduğunu.Ama hala anlamayanlar var malesef...

__________________
EGE ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ ''HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM'' BÖLÜMÜ

NOT:İmzamı kim değiştiriyorsa ona selam yolluyorum buradan.Ne demek istediğimi anlamıştır umarım o şahıs....