İLK YARDIM NEDİR

Aniden hastalanan veya kazaya uğrayan kişinin hayatını kurtarmak ve doktora
ulaştırılıncaya kadar, o andaki durumunun daha kötüye gitmesini önlemek için
mevcut malzemelerle yapılan yardıma ilk yardım denir. İlk yardımı yapan kimse ne
kadar bilgili olursa olsun doktorun yerini tutamaz. Bu husus unutulmamalıdır.

ÖNEMİ

Yaşamı boyunca insan, ilkyardımı gerektiren durumlarla her zaman karşılaşabilir.
Zamanında yapılacak basit ve etkili bir ilk yardımla hasta veya yaralının hayatı
kurtarılabilir.

TEMEL İLKELER

TEŞHİS: Teşhis için önce hastanın veya yaralının hikayesi öğrenilir. Sonra
belirtiler ve bulgular saptanır.

TEDAVİ: Hasta için en uygun ilkyardım, zamanında ve zarar vermeden
uygulanır.

TAŞIMA: Teşhis ve tedavi yapıldıktan sonra en yakın sağlık kurumuna
uygun koşullar içinde taşınır.

İLK YARDIMIN TEMEL KURALLARI:

Hasta veya kazazedenin emniyetini sağlayın

Yatırıp, dinlendirin.

Kaza yerini işaretleyin.

Paniği önleyin, kalabalığı dağıtın.

Temiz hava sağlayın, hastayı sıcak tutun, sıkı giysilerini gevşetin.

Hasta veya kazazedeyi iyice muayene edin.

Müdahaleyi süratle, sakin ve gerektiği kadar yapın.

Düzenli solunum sağlayın.

Kanamayı durdurun.

Şoku önleyin.

Bilinci yerinde olmayanlara yiyecek ve içecek vermeyin

Gerekiyorsa tıbbi tedavi için doktor sağlayın.

Bilmediğiniz durum varsa, ısrar etmeyin.

KANAMALARDA İLK YARDIM

Çeşitli nedenlerle kanın damar dışına çıkmasına kanama denir. Yetişkin bir
kimsede 5-6 kg. kan vardır. 1-1,5 kg. kan kaybeden bir insanın hayatı tehlikeye
girer. O HALDE KANAMALARI HEMEN DURDURMAK GEREKİR. Kanamaları kanın
aktığı yere göre iç ve dış kanama olmak üzere ikiye ayırabiliriz.

1. İç kanamalarİç organlardaki dokuları besleyen kan damarlarının yırtılması
veya zedelenmesi sonucu kanın damarlardan vücut boşluklarına akmasında
denir. İç kanamaları kişiyi ölüme götürebilir.

Bulguları;

-Baygınlık hali, baş dönmesi,

-Yüzde, dudaklarda ve parmak uçlarında solukluk,

-Huzursuzluk, -Derinin nemli ve soğukluğu, -Susama hissi,

-Hızlı ve zayıf nabız, nabzın güçlükle hissedilmesi,

-Hızlı solunum,

-Hava açlığı hissetmesi (Sanki hava alamıyormuş gibi bir hisse kapılması),

-Bilincin azalması ve en sonunda bilincin kaybolması.

Yapılacak ilk yardım

-Yaralı sırt üstü yatırılır.

-Baş yana çevrilir.

-Şoka karşı tedbir alınır.

-Ağızdan yiyecek-içecek verilmez.

-Sarsmadan ambulans veya sedye ile hastahaneye götürülür.

2. Dış Kanamalar

Kanın damardan vücut dışına çıkmasına dış kanama denir. Dış kanama genellikle
yaralanmalar sonucu olur ve atardamar, toplardamar, kılcal damar kanamaları
şeklinde görülür.

Dış Kanamaları Durdurucu Yöntemler

a. Parmakla Basınç Yapma

Yara ufak ve kanama az ise; Yara üzerine temiz bir bez ya da pansumanla
BASTIRINIZ.

b.Basınçlı Pansuman (Tampon)

Yara içindeki yabancı cisimleri çıkarmadan yara üzerine temiz bir pansuman
koyduktan sonra kravat, eşarp veya varsa sargı bezi ile sıkıca SARINIZ.

c. Kanayan Yerin Yüksekte Tutulması

Yaralı veya kanayan kısmın kalp seviyesi üzerine yükseltilmesi ile kanama oldukça
azalır hatta durulabilir.

d. Damar Üzerine Basınç Yapılacak Tazyik Noktaları

Şakak bölgesi: Kulak önüne parmağınızla bastırınız.

Yüz bölgesi: Kanamanın olduğu taraf alt çene kemiğinin orta kısmına parmağınızla
bastırınız.

Baş ve yüzün bir bölgesinde:

-Önce yaralının arkasına geçiniz. -Hastanın başını kanayan yana doğru eğiniz. -
Dört parmakla alt çene köşesinin hemen altına (kanayan tarafta) boyuna
BASTIRINIZ.

Kol bölgesinde (Omuz ve üst kol):

-Yaralının önüne durunuz. -Başını kanayan tarafa doğru eğiniz. -Baş parmağınızla
o taraf köprücük kemiğinin üçte bir iç kısmının arka ve alt tarafına doğru
BASTIRINIZ.

Bacak bölgesinde:

-Yaralıyı sırt üstü ve düz yatırınız.

-Kanayan tarafta yer alınız.

-Kasık kıvrımının üçte bir kısmından geçen atardamarı sıkıştıracak bir kuvvetle
bastırınız.

-Kalp seviyesinin yukarısına kaldırınız.

e. Boğucu Sargılama (Turnike)

Boğucu sargılama; kol ve bacaklardaki büyük kanamalarda atardamarı, deri ile
kemik arasına sıkıştırarak kanamayı durdurma yöntemidir. Tek kemikler üzerine
uygulanır. (Kolda pazı, bacakta uyluk kemiğine uygulanır). Uygulamada dar sargı,
kravat, kemer, eşarp, mendil, ince lastik vb. malzeme kullanılabilir. Kesinlikle tel,
kablo, zincir v.b. kullanılmamalıdır.Turnike uygulaması sonucu meydana gelen
doku harabiyeti ve bunun ortaya çıkardığı istenmeyen etkiler nedeniyle
günümüzde turnike uygulanmamaktadır.

Ancak, aşağıda belirtilen özel durumlarda başka bir şey yapılamıyorsa turnike
uygulanır.

-Çok sayıda ciddi yaralının bulundugu bir ortamda tek ilk yardımcı varsa, kanamayı
durdurmak ve daha sonra diğer yaralılar ile ilgilenmek gerekiyorsa

-Yaralının güç koşullarda bir yere taşınması gerekiyorsa (örnegin, engebeli bir
arazi geçilecekse), taşıma sırasında kanamayı durdurmak amacıyla

-Uzuv kopması varsa ve kanama yerine en yakın atar damara baskı uygulaması
yetersiz kalmışsa hasta/yaralıya turnike uygulanabilir.

f. Boğucu Sargılama Uygulanması

-Boğucu sargılama uygulanacak yer tespit edilir.

-Boğucu sargılama malzemesi sıkıca 2-3 kez sarılır ve bağlanır. -Sıkıştırma çubuğu
(turnike ağacı) yerleştirilir tekrar bağlanır.

-Kan duruncaya kadar sıkıştırma çubuğu döndürülür, kan durunca çubuk
sabitleştirilir.

-Boğucu sargı bağlandıktan sonra uygulama zamanı bir kağıda kaydedilir ve
görülecek şekilde vücuda asılır.

-Her 20 dakikada bir 5-10 saniye boğucu sargı gevşetilir.

-Turnike bir saatten fazla uygulanmamalı şayet uzun kalacaksa gevşetme
aralıkları sıklaştırılmalıdır.

-Kol ve bacak kopmaları varsa, temiz bir poşet içine konulan kopan uzuv buz ve
su bulunan ikinci bir poşetin içine konularak kazazede ile birlikte tam teşekküllü
bir hastahaneye götürülmelidir.

YARALANMALAR

Çeşitli nedenlerle vücut dokularının bütünlüğünün bozulması ya da bir kısmının
kaybına yara denir.

1. Yaralanmalarda İlk Yardım

a. Yapılması Gerekenler

-Yaralıyı emniyetli bir yere alarak oturtunuz veya yatırınız.

-Ellerinizi sabunlu su ile yıkayınız.

-Varsa önce kanamayı durdurunuz.

-Yara üzerinde giysi varsa dikiş yerinden sökünüz veya kesiniz.

-Yara çevresinde kılları temizleyiniz.

-Yara üzerine pansuman koyduktan sonra yara etrafını sabunlu su ile temizleyiniz

ve yaraya değmeyecek şekilde tentürdiyot sürünüz.

-Yara kirli ise yarayı merkezden, dış çevreye doğru ılık sabunlu su ile yıkayınız.

-Yara üzerine pansuman koyup, sargı bezi ile sarınız.

-Yaralı kısmın altına kalın karton vb. koyup sararak tespit ediniz, dinlendiriniz.

-Ağrıyı, şişliği ve morluğu önlemek için o bölgeye havluya sarılı buz koyunuz.

-Yara içinde batık cisimler varsa, simitçik yapıp koyunuz ve sargı bezi ile sarınız.

b. Yapılmaması Gerekenler

-Yara üzerine tentürdiyot ve benzeri antiseptik sürmeyiniz.

-Yara üzerine, yara tozu, pudra, merhem, kül, tütün vb. şeyler koymayınız.

-Batmış olan cisimleri çıkarmayınız.

-Yara üzerine pamuk koymayınız.

-Yaraya ve pansuman malzemesine el sürmeyiniz.

YANIKLAR, HAŞLANMALAR VE İLK YARDIM


Ateş, sıcak bir cisim, elektrik, radyasyon, asit veya bazla oluşan yaralara yanık;

sıcak su, buhar vs. yol açtığı doku bozukluklarına ise haşlanma denir. Vücut

dokularının yanma derecelerine göre yanıklar 3 gruba ayrılır.


1.Birinci derece yanık: Bunun en güzel örneği güneş yanıklarıdır. Deri yüzeyi
kızarır, hafif şiş oluşur. Yanık bölge duyarlı olup bastırınca ağrır.

2.İkinci derece yanık:Yukarda belirtilenlere ek olarak deri üzerinde içi su dolu
kabarcıklar olur. 5 cm2 den daha büyük böyle bir yanığı olan kişiyi hemen
hastahaneye gönderiniz.

3.Üçüncü Derece yanık: Yanık derinin bütün kalınlığını içine aldığı gibi bazen daha
derinlere, kemiğe kadar inebilir. Böyle yanığı olanlar hemen hastahaneye
gönderilmelidir. Yanıklarla haşlanmalar; şoka, mikrop almaya, solunum zorluğuna
sebep olur.

Yanık ve Haşlanmalarda İlk yardım

- Küçük bir yeriniz yanmışsa içinde küçük buz parçaları bulunan su dolu bir kovaya
sokunuz ya da musluk suyu altına 10 dakika tutunuz. -Yanık veya haşlanmış
kısımlara elinizi sürmeyiniz.

-Yanık veya haşlanmış yüzeye temiz bir bez veya pansuman koyunuz. -Yanık
nedeniyle deride oluşan içi su dolu kabarcıkları sıkmayınız, patlatmayınız.

-Yanıklı hastayı sakin, ılık bir yerde dinlendiriniz.

-Yanmış giysileri çıkarmayınız. -Yanık üzerine yoğurt, salça, diş macunu sürmeyiniz.

-Yanık bölgesinde bilezik, künye, yüzük varsa keserek çıkarınız.

-Asit yanıklarında, giysilerini çıkarınız, bol su ile yıkayınız. -Baz yanıklarında, asit
yanıklarındaki gibi davranınız.

-Elektrik sonucu oluşan yanıklar ile büyük yanıklarda hastayı zaman kaybetmeden
hastahaneye götürünüz.

SOLUNUM SİSTEMİYLE İLGİLİ İLK YARDIM


Yaşam için gerekli temiz havanın alınıp kirli hava olarak geri atılmasına SOLUNUM,
çeşitli nedenlerle solunum durması haline de BOĞULMA denir.

1. Boğulma nedenleri

-Solunum yolu; bilinçsiz olarak dilin arkaya gitmesi, başın öne doğru bükülmesi,
yabancı cisim, takma diş, ağızda biriken kanın solunum yolunu kapatması veya
solunum yollarının yaralanması, ses tellerinin şişmesi gibi nedenlerle tıkanabilir.

-Çeşitli zehirli gazlar, kafa yaralanmaları gibi nedenlerle santral sinir sisteminin
çalışmasının yavaşlaması, suda boğulma ve iple boğulmalar v.b. nedenlerle
solunum yavaşlayabilir veya durabilir.

-Kalp durması, şok durumu, elektrik çarpması, karbonmonoksit zehirlenmesi
nedeniyle de solunum durabilir.

-Göğüs duvarının delici cisimlerle yaralanmaları sonucu da boğulma olabilir.


2. Boğulma belirtileri Duygu ve Bulguları Bunlar boğulmanın derece ve
şiddetine göre ikiye ayrılırlar.

a. İlk Safhada Görülenler

-Baş dönmesi ve halsizlik,

-Nefes darlığı, -Nabız sayısının artması,

-Kısmi bilinç kaybı, -Boyun damarlarında şişme,

-Yanak ve dudaklarda morarma ile birlikte yüzde kızarma, kan toplanması.

b. Sonraki Safhada Görülenler

-Dudaklar, burun, kulaklar ve ayak parmakları mavimtırak gridir.

-Solunum kesik kesiktir veya hiç yoktur.

-Nabız yavaş ve düzensizdir.

-Tam bilinç kaybı vardır.

c. Ne Yapmalıyız?

-Boğulmaya neden olan etken ortadan kaldırılır. (yabancı cisim, ağızda takma diş,
sakız v.b)-Boyun, çene yere dik olacak şekilde, arkaya bükülür. Çene açılır, dil
öne çekilir.

-Ağızdan ağıza yapay solunum yapılır. Solunum yollarının açılması ilk üç dakika
içinde yapılmalıdır, beyin daha fazla oksijensizliğe dayanamaz.

3. Suda Boğulmada İlk yardım

-Suda boğulma tehlikesi geçiren kişiyi karaya çıkarıp, sırt üstü yatırın.

-Yakasını, kemerini gevşetiniz.

-Takma dişini çıkarınız.

-Ağzının içindeki yabancı cisimleri temizleyiniz. Ağızdan ağıza yapay solunum
yapınız. Soluk verdiği zaman kişinin başını yana çeviriniz. Bu hareketi 5-6 kez
tekrarlayınız. Böylece; fazla su köpürerek dışarı çıktığı gibi kişiye yeterli solunum
da yaptırmış olursunuz.

-Daha sonra ıslak giysileri çıkarıp battaniyeye sarın,

-Yutulan suyu çıkartmak için iki elinizle karnı altından tutarak hastayı yukarı
kaldırınız. Bu suretle hava yolundaki suların boşalmasına yardım etmiş olursunuz.

4. Ağızdan ağıza Sun'i Teneffüs Metodu

-Kişiyi düz bir yere sırtüstü yatırınız.

-Çenesini yukarı gelecek şekilde başını geriye çekerek solunum yollarını açınız.

-Ağız çevresini temizleyiniz.

-Çeneye bastırarak ağzın açılmasını sağlayıp, diğer elinizle burun deliklerini
tıkayınız.

-Derin nefes alıp ağızdan ağıza dakikada 12-15 defa üfleyiniz.

-Göğüs kafesinin yükselip, yükselmediğini kontrol ediniz.

-Solunum normale dönünceye kadar veya hastahaneye ulaştırıncaya kadar işleme
devam ediniz.

ELEKTRİK ÇAPRMASINDA İLK YARDIM

Elektrik çarpması sonucunda kas krampları, kırıklar, sinir felci, solunum merkezinin
felci, solunum ve kalbin durması olabilir.

-Kesinlikle kendinizi tehlikeye atmayınız.

-Elektrik fişi size yakınsa çekiniz.

-Sigortayı çıkarınız.

-Kuru tahta, sopa, ip, deri kemer ya da kuru gazete tomarı ile yaralının elektrik
teli ile olan ilişkisini kesiniz.

-Varsa yanık tedavisi uygulayınız.

-Bilinçsiz ve soluk alamıyorsa ağızdan ağıza yapay solunum yapınız.

-Bilinçsiz fakat soluk alıyorsa, şok durumunu önleyiniz, ayaklarını yukarı kaldırınız.
Nabız alınamıyorsa kalp masajı yapınız.

-Bilinçli ve soluk alıyorsa, sakin olarak dinlendiriniz. Kendisine gelince ambulansla
hastahaneye gönderiniz.

ŞOK

Kelime anlamı SARSILMA demektir. Dolaşım sistemindeki kanın çeşitli nedenlerle
azalması, hücrelere yeterli oksijenin gelmemesi sonucu ortaya çıkar.

1.Belirtileri

-Kaza yerinde sessiz, sakin, hiç hareket etmeyen bir yaralının bilinci yerinde
olmayabilir.

-Deri soğuktur ve soluktur,

-Soğuk ve yapışkan bir terleme görülür,

-Gözler göz çukuruna batmış şekilde sanki burnu sivrilmiş gibidir.

-Nabız zayıftır ve hızlıdır. -Solunum hızlanmıştır.

2. Yapılması Gerekenler

-Uygun bir yere sırtüstü yatırınız.

-Etrafındaki kalabalığı dağıtınız.

-Az hareket ettirmeye çalışınız.

-Beynin kan dolaşmasını ve çalışmasını kolaylaştırmak için başta kanama yoksa
başı 150-300 aşağı getirip, ayak ucunu 30-40 cm kaldırınız.

-Yakasını, kemerini, gömleğini gevşetiniz.

-Solunum yolu tıkanıklığı varsa gideriniz.

-Gerekirse yapay solunum ve kalp masajı yapınız.

-Kanaması varsa kanamayı durduracak önlemi alınız.

-Kırık varsa atel ile tespit yapınız.

-Soluk almakta güçlük çekiyorsa baş ve göğüs kısmını hafifçe yükseltiniz.

-Battaniye ile örtünüz.-Yaralı bilinçsiz ise katı yiyecek-içecek vermeyiniz.

-İhtiyaç durumunda dudakları ve dili birkaç damla su ile ıslatınız.

BİLİNÇ KAYBI (HİSSİZLİK) VE İLK YARDIM


Bilinç kaybı, beynin çalışmasındaki geçici bir duraklamadır.

Bilinç Kaybında İlk Yardım

-Yaralı veya hastaya temiz hava sağlayınız ve solunum yollarının tıkanmasını
önleyiniz.

-Solunum bozulmuş veya durmuşsa suni solunum yaptırınız.-Hastayı yana yatırınız.
(sağa ya da sola)

-Giysilerinin boyun, göğüs ve bel kısımlarını gevşetiniz.

-Battaniyeye sarınız, sıcak uygulama yapmayınız.

-Yiyecek ve sulu şeyler vermeyiniz.

-Hastayı yalnız bırakmayınız.

-Mümkün olan süratle tıbbi müdahaleye naklediniz.

KIRIKLAR-ÇIKIKLAR-BURKULMALAR
1. Kırıklar

Herhangi bir kuvvet zoru ile kemik bütünlüğünün bozulmasına KIRIK denir.

Çeşitleri:

a.Açık Kırık: Kemik bütünlüğü bozulmuştur. Ancak deri sağlamdır.

b.Kapalı Kırık: Deri bütünlüğü bozulmuştur. Kırık uçları dışarı çıkabilir. Beraberinde
kanama ve enfeksiyon tehlikesi taşırlar.

a. Kırıklarda Genel Duygu ve Bulgular -Kırık yerinde ve yakınında ağrı, -
Dokunmaya karşı hassasiyet, -Şekil bozukluğu, -Şişlik, morluk, -Hareketsizlik ve
kuvvetsizlik, -Kırık kemiklerin birbirine sürtünme sesi.

b. Kırıklarda Genel Tedavi Kuralları

-Eğer deride yara varsa üzerine steril bir pansuman ya da mendil koyup sarınız.

-Yara içinde görülen kemik parçalarını çıkarmaya çalışmayınız. Kanama yapabilir.
Damar ve sinirleri yaralayabilirsiniz. O kısmın üzerine steril pansuman koyunuz.
Sonra bir bezi simit şeklinde katlayıp delik olan kısmı ortaya gelecek şekilde
yerleştiriniz. En üst kısmına kalın pamuk ya da sünger tabakası koyunuz.Sarınız.

-Kırık olup olmadığını önce elbisesi üzerinden hafifçe elle muayene ederek
saptamaya çalışınız. -Önce sağlam tarafın, elbise kolunu çıkarınız. Gerekirse elbise
yerini dikiş yerinden sökünüz ya da kesiniz.

-Elle hoyratça muayene etmeyiniz. Kırık yerini oynatmayınız. Ağrı şoka yol açabilir.
Kırık kemik uçları damar ve sinirleri yaralayabilir.

-Kırık uçlarını hareketsiz hale getirmek için kırık yerini tespit ediniz. Kol ya da
bacağın her iki yanına kalın karton ya da tahta koyup sargı bezi, eşarp, kravat ya
da gömlek parçaları ile sarınız.

-Tespit için kullanılan karton, tahta gibi gereçler kırık yerini bir üst birde alt
tarafındaki eklemlerin ötesine kadar gelecek uzunlukta olmalıdır. Bu araçlara atel
adı verilir. Atellerin deriye gelen kısımları pamuk ve bezlerle beslenmelidir.

-Şok durumuna göre önlem alınız.

-Kanama varsa bilinen önlemlerle kanamasını durdurunuz.

-Kırık yerin üzerine havluya sarılı buz torbası koyunuz.

-Yaralıyı battaniye ile örtünüz. Dinlendiriniz.

-Yaralı kısmı kalp seviyesinin yukarısına kaldırınız.

-Kırılan organı hangi durumda bulduysanız o durumda tespit ediniz. Kırığı yerine

koymaya çalışmayınız. Gereksiz dokunmalardan kaçınınız.

-Yaralıyı ambulansla ortopedi ve travmatoloji kliniğine götürünüz.

c. Omurga Kırıklarında İlk Yardım

Çoğu kez yüksek bir yerden düşme ya da trafik kazaları sonucu omurgada kırık ve
bazen içinden geçen omurilikte değişik derecelerde yaralanmalar olabilir.

-Yaralıyı muayene etmeden, belinde ya da boynunda ağrısı, başka bir şikayeti
olup olmadığını sormadan döndürmeyiniz. Ayağa kaldırmayınız.

-Kesin tanı bilinmedikçe belinde ağrısı olan böyle bir yaralıda kırığın da
olabileceğini unutmayınız. Kırık olmadığı kesin olarak saptanıncaya kadar kırık var
gibi hareket ediniz.

-Eğer omurgasında bir kırıktan şüpheleniyorsanız, yaralıyı yerinden kaldırmadan
altına genişçe bir tahta ya da kapı yerleştiriniz.

-Baş ve boyunun her iki yanına ayakkabılarını ve katlayarak elbiselerini koyarak
boynunun oynamasını engelleyiniz. Eğer elinizde kum torbası varsa onu da
koyabilirsiniz. Naylon torba içine kum veya toprak doldurarak kum torbası
yapabilirsiniz.

-Yaralıyı omuzlar, havsala, uyluk, dizaltı ve ayak bileğinin üzerinden geçecek
şekilde geniş bezlerle tahtaya bağlayınız. Böyle taşıyınız. Röntgen çekilip
kesinlikle kırık olmadığı saptanmadıkça ayağa kaldırmayınız.

-Aksi durumda kendiliğinden iyi olabilecek bir omurga kırığı, yaralı kişinin kaba
muayenesi, ayağa kaldırılması ya da uygun olmayan taşıma koşulları nedeniyle
omurilik zedelenmesi olabilir. Bunun sonucu bacaklarda felç, halsizlik, idrarı ve
büyük abdestini tutamaması gibi çok önemli sonuçlar doğurabilir.

-Yara varsa steril pansuman koyunuz.

-Şok durumuna göre önlem alınız.

-Ağrısını dindiriniz.

d. Parmak Kırıklarında İlk Yardım

-Kırık olan parmak altına parmak genişliğinde bir tahta ya da eğer elinde varsa
hazır dar bir alüminyum şerit (atel) koyarak sarınız. Gerekirse kırık parmağı;
yandaki sağlam parmağa flasterle ya da sargı bezi ile sararak tespit ediniz.

-Kırık tarafı kalp seviyesinin üzerinde tutunuz.

-Kırık yer üzerine buz koyunuz.

-Parmaktaki yüzük kesilerek çıkarılmalıdır. (yüzük nedeniyle şişlik olur. Yüzük
parmağı sıkarak kangrene çevirebilir.)

-Hastahaneye gönderiniz.

e. Ön Kol Kırıklarında İlk Yardım

-Kazanın olduğu yerde yaralının ceketini çıkarmadan, kırık olan tarafın elini karşı
omuza gelecek şekilde kolu göğüs üzerine koyunuz ve göğüse sarınız.

-Ön kolu da üçgen sargı bezi ya da tülbentle boyuna asınız.

-Eğer elinizde tespit için hazır gereçler (atel) ya da tahta, kalın karton varsa kol
ya da ön kolun her iki yüzüne bunları uygulayınız. Gömleğinizden yırttığınız
bezlerle, kravat, eşarp ya da sargı bezi ile kırık yerinin yukarısından ve
aşağısından bağlayınız.

-Kolu göğüs üzerine koyup başka bir eşarp ya da üçgen sargı ile sarınız. -Ön kolu
da üçgen sargı, tülbent ya da eşarp ile boyuna asınız.

-Kırık yer üzerine buz koyunuz. Bilezik varsa çıkarınız.

f. Kürek ve Köprücük Kemiği Kırıklarında İlk Yardım

-Kırık tarafın koltuk altına ufak bir pamuk topağı ya da katı bir bez koyup kolu
eşarp ya da tülbentle boyuna asınız.

-Kırık yer üzerine buz koyunuz.

-Yaralıyı oturur durumda ve ambulansla hastahaneye gönderiniz.

-Eğer üçgen sargı ya da eşarp yoksa yaralı elinizi ceketinizin iki düğmesi
arasından içeri sokup aynı taraf ceket eteğini yukarı kaldırıp iğneleyiniz.

-Bir omuz üzerinden gelen sargıyı (katlanmış bir tülbent) karşı taraf koltuk
altından geçirip arkada bağlayınız. Diğer sargı ile yanı işlemi karşı tarafa yapıp
arkadan birbiri ile ve ilk sargının uçları ile düğüm ediniz. Bunları yaparken
omuzları arkaya doğru çekiniz.

g. Bacak Kırıklarında İlk Yardım

-Bacakta kırık varsa kaza yerinde yaralının pantolonunu çıkarmaya çalışmayınız.

-Eğer yara varsa pantolonun dikiş yerinden sökünüz ya da kesiniz. Yara üzerine
temiz mendil ya da pansuman koyup üzerinden sarınız. Böylece açık bir kırıkta
yaradan mikropların girmesini önlemiş ve kanamanın durmasını sağlamış
olursunuz.


-Eğer elinizde uzun tahta ya da kalın karton varsa uzun olanını dışta ayak
bileğinden bele kadar, kısa olanını da iç tarafta ayak bileğinden kasığa gelecek
şekilde bacağın her iki yanına yerleştiriniz.

-Ayak bileğinin üzerinden diz altından ve üstünden gömlek parçası, eşarp, kravat
ya da sargı bezi ile bağlayınız.

-Eğer elinizde tespit için araç-gereç varsa içine katlanmış bez ya da pamuk koyup
bacağı yavaşça yerleştiriniz, sonra bunun üzerinden sarınız.

-Eğer elinizde tespit için hiçbir araç-gereç yoksa kırık olan bacağı sağlam bacağa
sararak tespit ediniz. -Kırık yara üzerine havluya sarılı buz koyunuz.

-Sırtüstü yatar durumda ve sedye ile hastahaneye gönderiniz.

h. Ayak ve Ayak Bileği Kırıklarında İlk Yardım

-Kişinin ayağındaki yaraların üzerine temiz bir mendil ya da pansuman koyup
sarınız.

-Yumuşak kare şeklindeki bir yastığın ortasına ayağı yerleştiriniz.

-Yastığın kenarlarını önde birbirine yaklaştırınız, çengelli iğne ile tutturunuz.
Gerekiyorsa üzerinde sargı bezi ile sarınız.

-Yastık içine koymadan önce havluya sarılı buz uygulayınız.

-Kalp seviyesinin üzerinde tutunuz.

ÇIKIKLARDA İLK YARDIM

Bir eklemi oluşturan kemiklerden bir veya hepsinin birbiri üzerinde yer
değiştirerek normal eklem ilişkisinin değişmesine "ÇIKIK"denir. Çıkık ile eklem
kapsülü denen eklemi çevreleyen zar bağları da yırtılabilir. Bu ise sık sık çıkıklara,
burkulmalara yol açar. Çıkık olan eklemde ağrı, şişlik, hareket sınırlılığı vardır.
Çıkık eklemi bükme ile eklemin tekrar eski çıkık durumuna geldiği görülür.


-Çıkık olan eklemi yerine koymaya çalışmayınız.

-Kırıkta olduğu gibi çıkık eklemi bir şekilde tespit ediniz.

-Çıkıktan şüphelendiğiniz zaman eklemde ve onun yanındaki kemiklerde kırığın,
eklem bağında yırtığın da olabileceğini unutmayınız.

-Çıkık eklem üzerinde yarım saat havluya sarılı buz torbası koyunuz.

-Kalp seviyesinin üzerinde tutunuz.

-En yakın sağlık merkezine götürünüz.

BURKULMALARDA İLK YARDIM

Bir eklemin etrafındaki bağların, eklem kapsülü ve diğer yumuşak doku yapılarını;
eklemin normal hareket genişliğinin ötesinde zorlanmasına "BURKULMA" denir.
Eklemde şişlik, ağrı, morluk olur. Bu yapılar normalden fazla gerilebilir. Hatta
yırtılabilir. Hareketler ağrılıdır.

-Burkulmuş eklemi hareket ettirmeyiniz.

-O eklem üzerine yarım saat havluya sarılı buz torbası koyunuz.

-Burkulmuş ayağınızın üzerine basmayınız. Koltuk değneği kullanınız.

-Burkulmuş ayağınızın altına 4-5 yastık koyarak kalp seviyesinin üzerine kaldırınız.
Burkulmuş yerinizi sarkıtmayınız. Şişlik, kanama ve ağrı olabilir.

-Burkulma kolunuzda ise kolunuz kalp seviyesi üzerinde olacak şekilde tülbentle
kolunuzu boynunuza asınız.

-Kesinlikle sıcak havlu ya da termofor uygulamayınız. Şişliğin artmasına yol
açarsınız.

-Ovuşturmayınız. O ekleminizi dinlendiriniz.

-Elastik sargı ile sıkmayacak şekilde sarınız.

-Parmaklarınızı oynatarak kaslarınızı çalıştırınız. Böylece kasların pompalayıcı etkisi
ile şişliğin azalmasına çalışınız.

-Her burkulmanın altından bir kırık ya da eklem bağı yırtığı çıkabileceğini
unutmayınız.

-En yakın sağlık merkezine götürünüz.

EZİLMELERDE İLK YARDIM

Vücudun bir yerine örneğin kol ya da bacağa ağır bir cisim düştüğü ya da çarptığı
zaman deri ve altındaki dokular kaslar ezilir. Yırtılabilir, kanama şişlik olur.


-Elastik sargı sarıp o yerinizi yüksekte tutunuz.

-O bölgeye havluya sarılı buz uygulayınız.

-O bölgenizi dinlendiriniz.

ZEHİRLENMELER VE İLK YARDIM

Zehirli maddelerin vücuda girmesi sonucu ortaya çıkan duruma ZEHİRLENME
denir.

1. Zehirlenme Şekilleri

a. Ağız Yolu İle;

*Gıda zehirlenmeleri, ilaçlarla olan zehirlenmeler, kimyasal madde ile
zehirlenmeler, alkol zehirlenmesi.

b. Solunum Yolu İle;

*Karbonmonoksit zehirlenmeleri, diğer zehirli gazlarla olan zehirlenmeler.

c. Deri Yolu İle;

*Zehirli gazlar, böcek öldürücü ilaçlarla olan zehirlenmeler, diğer kimyasal
maddelerle olan zehirlenmeler.

2. Belirtiler

-Ağızda yanma, özel tat, yutkunma zorluğu, bulantı, kusma, karın ağrısı, karın
krampı, ishal, halsizlik, baş ağrısı, baş dönmesi ve terleme,

-Bilinçte değişik derecelerde bozukluk,

-Solunum ve dolaşımda değişik derecelerde bozukluk, hatta durma,

-Önemli durumlarda idrar miktarı azlığı hatta hiç idrara çıkamama,

-Görmede bozukluk, nabızda zayıflama, gözbebeklerinde küçülme, kan basıncında
düşme ve havaleler olabilir.

a. Bilinci Yerinde ise;

-Mümkün olduğu kadar çabuk tıbbi yardım isteyiniz:
bir ambulans (Tel: 112) çağırınız. Zehirlenmenin nedenini biliyorsanız, haber
verirken belirtiniz. Ayrıca Zehirlenmelerde Başvurulacak Danışma Merkezini
arayabilirsiniz.

-Tıbbi yardım ulaşana kadar hasta yalnız bırakılmamalıdır.-Kusturarak mide
içindekileri boşaltınız.

b. Bilinci Kaybolmuş ise;

-Yan yatırınız.

-Baş ve boyunu arkaya çeviriniz, soluk yolunu açınız.

-Alt çeneyi ve dili öne çekiniz.

-Gerekirse ağızdan ağıza yapay solunum yapınız.

-Kalp durmuşsa kalp masajı uygulayınız.

-Hastahaneye gönderiniz.

3. Zehirli mantar, Tütün ve Zehirli Diğer Bitkiler ile Olan zehirlenmelerde İlk yardım

-Ağızdan bol su içirerek sulandırınız.

-Parmağınızı zehirlenenin ağzına sokarak kusturmaya çalışınız. Tırnağınız uzunsa
hastanın boğazını yaralayabilirsiniz. Tırnağınızı kesiniz.

-Kusarak çıkarılanı saklayınız. Birlikte hastahaneye götürünüz. Böylece zehrin cinsi
saptanabilir.

-Zehirli gıdayı aldıktan sonra 3-4 saat geçmişse müshil vererek dışarı atılmasını
sağlayınız.

-İki üç yemek kaşığı tıbbi kömürü bir bardak su içinde karıştırarak içiniz. Tıbbi
kömür zehirleri bünyesinde tutar.

-Şoku önleyiniz. Hastahaneye gönderiniz.

DİKKAT: Genel kural olarak zehirlenen kişiyi kusturmayın; bu kuralın tek istisnası
eğer kişi bilinçli ise ve kısa bir süre önce olası "ilaç içimi" söz konusu ise
kusturulabilinir.

İLKYARDIMCININ ÖZELLİKLERİ VE SORUMLULUKLARI NEDİR?

1.Sakin ve telaşsız olmalı.
2.Hastayı sakinleştirmeli.
3.Çevreyi değerlendirip süren bir tehlike olupolmadığınıbelirlemeli.
4.Kendi can güvenliğini tehlikeye atmamalı.
5.Çevredeki kişileri,sağlık kuruluşları,itfaiye ve güvenliğe haber vermeleri için organize etmeli.
6.Hastanın durumunu değerlendirerek uygun ilk yardıma başlamalı.
7.Hastanın sağlık kuruluşuna bir an önce ulaşmasını sağlamalı.

İLK YARDIMIN ABC'Sİ NEDİR?

A.Soluk yolunun açılması.
B.Solunumun düzeltilmesi.
C.Dolaşımın etkinliğini sağlama.

SOLUK YOLU NASIL AÇILIR?

1.Ağızda toz toprak,kırık takma diş ve yabancı cisimler varsa çıkarılır.



2.Bilinci kapalı kişilerde dil arkaya düşüp havayolunu tıkayabilir.Bu durumda baş geriye itilip çene yukarı kaldırılarak soluk yolu açılır.




SOLUNUM YOLU NASIL DÜZELTİLİR?(YAPAY SOLUNUM)

Solunumu duran kişiye derhal yapay solunum uygulanmalıdır.
1.Hasta sert bir zemine yatırılır.
2.Ağız içi temizlenerek varsa yabancı cisimler çıkarılır.
3.Çenesi yukarı kaldırılarak baş hafifçe arkaya itilir.
4.Ağızdan ağıza solunum yapılacaksa burun kapatılır.Burundan solunum yapılacaksa ağız kapatılır.




5.Derin bir soluk alınıp,solunum yaptırılacak kişinin ağzına (yada burnuna) ağız yerleştirlir.
6.Hastanın göğsünün kabarmasına yetecek şiddette soluk verilir.


DOLAŞIMIN ETKİNLİĞİ NASIL SAĞLANIR?(KALP MESAJI)

1.Kalp durmuşsa hemen kalp mesajına başlanır.
2.Hasta sert bir zemine yatırılır ve bir yanına diz çökülür.

YARA İÇİNDEKİ YABANCI CİSİM,KEMİK,PARÇASI VS. ÇIKARILMAMALIDIR.



3.Göğüs kemiğinin(iman tahtası)üçte bir alt ucuna bir elin ayası sıkıca yerleştirilir,diğer elin ayası bunun üstüne konur.Parmaklar hastaya temas etmemelidir.
4. Kollar dik tutularak (Bilek ve dirsekler bükülmeden)sabit ve ritmik bir şekilde göğüse 4-5 cm bastırılır.
5. Arada nabız kontrol edilerek dakikada 60 kez olmak üzere dolaşım başlayıncaya kadar devam edilir.

İlkyardımcı Olarak Kaza Yerine
Ulşatığınızda Neler Yapmalısınız ? *
Kazazedeler arasında isen önce kendini değerlendir.

• Sakin ol. Kendi vücudunu kontrol et. Gerekiyorsa kendine ilkyardı uygula.

Ortamı değerlendir.

• Devam eden riskleri ortadan kaldır.

Kendini tanıt, etraftakileri sakinleştir.

• Sağlam kişileri yardım ve güvenlik için organize et.

Kazazedeleri değerlendir.

• Tüm kazazedeleri hızla kontrol et Öncelikli olanları belirle

Öncelikli kazazede ile işbirliği sağla.

• Kazazede ile tanış, güven ver, sakinleştir. ve rahatlat Yatmasını ya da oturmasını sağla, gereksiz hareket ettirme.

Gereken ilkyardım müdahalelerini yap.

• ABC‘yi sağla Kanamayı durdur, kırık veya çıkıklı bölgeyi hareketsizleştir, sargıları yap, pozisyon ver.

Koru ve Naklet

• Kazazedenin ısı kaybetmesini önle, kımıldatma, yedirme, içirme, yanında git, sağlıkçılara bilgi ver

ilk yardım çantamız nasıl olmalı_?

Öncelikle herkesin evinde, işyerinde, aracında mutlaka bir ilk yardım çantası bulundurması gerekmektedir. İlk yardım çantasında bulunması gerekenler;
Enjektör ( Gerektiğinde ilaç içirmek için), makas, cımbız veya pens, turnike, tampon, sargı bezi, pamuk, yara bandı, flaster, dijital termometre (klasik civalı termometre olmasın) antiseptik bir solüsyon ( Biokadin, Zefiran gibi), antibiyotikli bir merhem (Terremycin Merhem, Furacin Pomad gibi), antihistminik pomat veya tablet, amonyak


Ev çantasında olması gerekenler

Evde kullanıma uygun bir ilkyardım çantası için ihtiyaçlarınızın tümünü büyük bir eczaneden sağlayabilirsiniz. Bir ev çantası;

* Yapışkan rulo bant

* Rulo sargı bezi

* Kendinden ilaçlı küçük yara bandı

* Yaraları örtmek ya da temizlemek için steril kare gaz bezi (10 cmx10 cm)

* Burkulma ve incinmelerde kullanılmak üzere 5, 7 ve 10 cm'lik elastik bandaj

* Üçgen bandaj; havlu, örtü ya da turnike olarak kullanılmak üzere.

* Kaşıntı ve böcek sokmalarında kullanılmak üzere, sprey ya da losyon anestetikler

* Alerjik reaksiyonlar için tablet ya da şurup antiallerjik ilaçlar

* İnce lastik eldivenler

* Yaraları temizlemek için antiseptik solüsyonlar

* Yaralara sürülmek üzere antibiyotikli kremler

* Yanık ve yaralarda yapışmayan, yağlı tül bandaj

* Mikroplu atıkları koymak için torba.

* Çengelli iğne; bandajları tutturmak için

* Makas

* Kıymıkları çıkarmak için cımbız. Sağlıkla kalın...

TEMEL İLKELER

TEŞHİS: Teşhis için önce hastanın veya yaralının hikayesi öğrenilir. Sonra
belirtiler ve bulgular saptanır.

TEDAVİ: Hasta için en uygun ilkyardım, zamanında ve zarar vermeden
uygulanır.

TAŞIMA: Teşhis ve tedavi yapıldıktan sonra en yakın sağlık kurumuna
uygun koşullar içinde taşınır.

Alıntıdır.

Bir sağlıkcı olarak temel ilkelerinde birazcık hata olduğunu düşünüyorum ilk yardımda tedavi kesinlikle en son yapılacak şeydir.Ve olay yerinde ilk yapılacak sey tehşis konulur. Yapılan ilk yardım kesinlikle ilaç verilip,tedavi yapılmış olunmaz hasta'ya veya yaralıya uygun pozisyon verilip,solunumu kontrol edilir,sonra bilinci,sonra kanama varsa durdurulur daha sonra taşinir.Gerekli hastaneye gelindiğinde gerekli işlemler yapıldıktan sonra tedavi'ye başlanır.Paylaşim için teşekkürler.

Konu'yu tam açarsak tedavi dediğimiz zaman ilaçla tadevi'ye girmektedir.İlaçla tedavi en son düşünülmesi gereken şeydir.Çünkü ilaçla tedavi yapıldığında tam olarak tehşis konulmamaktadir.Hasta'ya yanliş tehşis konulduğunda da tedavi'ye yanliş başlanmış olunur.Paylaşim için teşekkürler.

çok güzel anlatılmış:icdik:

DOLAŞIM SİSTEMİ VE KALP MASAJI

Dolaşım sistemi; arterler, arterioller, kapiller, venüller vevenlerdenoluşan birbirine bağlı tüplerin oluşturduğu karmaşık bir [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ].
Kalp, bu sistemin içinde, itici bir güç olarak merkezde yer almaktadır. Kan, kalbin oluşturduğu basınçla tüm vücudu dolaşır. Kalp, yaklaşık olarak kişinin yumruğu büyüklüğünde, içi boş, kastan oluşan bir organdır. Septum denilen bir duvarla ortadan sağ ve sol olarak önce ikiye, bunlar da tekrar üst ( atrium→kulakçık ) ve alt ( ventrikül→karıncık ) olmak üzere ikiye bölünür; toplam dört boşluktan oluşur.
Vücuttan dönen kirli kan sağ kulakçığa, sağ kulakçıktan sağ karıncığa geçer, sağ karıncıktan da temizlenmek üzere pulmoner atardamarlarla akciğerlere taşınır. Akciğerlere ulaşan kan CO2 - O2 değişiminden sonra pulmoner toplardamarlar vasıtası ile vücuda pompalanmak üzere sol kulakçığa, oradan sol karıncığa geri taşınır, sol karıncıktan da aorta vasıtası ile vücuda dağıtılır. Kulakçık ile karıncık (Atrium ile ventrikül) arasındaki akışlar, geri dönüşe izin vermeyen kapaklar tarafından kontrol edilmektedir. Kanın geri dönüşünü önleyen bu sistemler sayesinde dolaşım sistemi tek yönde hareket ederek normal akışını sürdürür (arter:atardamar; kapiller:kılcaldamar;ven: toplardamar).

[Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ]

Nabız : kanın sol karıncıktan büyük atardamarlara pompalanması sırasında, uç noktalardaki atardamarlarda (periferik arterlerde) oluşturduğu dalgalanmadır. Kalp atışının uçtaki atardamarlardan (periferik arterlerden) hissedilmesine NABIZ denir.
Normalde nabız (kalp atım hızı/sayısı) erişkinde 60-90 kez/dk, çocukta 80-100 kez/dk, bebekte 100-120 kez/dakika civarındadır.

Nabız alınan noktalar: Boyun (karotis arter, şah damarı), el bileği (radiyal arter), kasık (femoral arter), dirsek içi (brakiyal arter), diz arkası ( popliteal arter), ayak üstü, kulak önü, şakak vd.
* Bebeklerde nabız, dirsek çukurunun hemen yukarısından, kolun iç kısmından ( brakiyal arterden ) alınabilir .
** Şah damarından canlı kişilerin nabzı alınmaz; 5 saniyeden uzun süre ve çift taraflı kesinlikle bastırılmaz aksi halde kalp zarar görür (bradikardi gelişir).Önceleri, solunumu durmuş ve nabzının da olmadığı varsayılan kişilerde nabız kontrolü için şah damarından bakılıyordu, ancak 2005 yönergelerine göre bu kaldırıldı..
*** Nabız alınırken, damarın üzerine çok hafif ya da fazla bastırılırsa, nabız hissedilmeyebilir.

Kan basıncı (arteryel tansiyon ), kanın arterlerden geçerken arter duvarına yaptığı basınçtır. Sol ventrikülün ( karıncık) kasılarak kanı aortaya pompalamasına SİSTOL ( büyük tansiyon, maksima ), gevşeyerek kanla dolmasına ise DİYASTOL ( küçük tansiyon, minima ) denilmektedir.
Kan basıncının ortalama değerleri erişkinde 110-120 / 70-80 mmHg, çocukta 90 / 60 mmHg, bebekte 70 / 50 mmHg’dır.
Kan basıncı, kolda dirseğin 3 cm üstünden, bacakta ise diz üstünden ölçülür.


KALP BASISI

Eğer nabız alınamıyor, gözbebekleri büyümüş ve ifadesiz ise, kalp durmuş demektir ve yeniden çalışması için hemen girişim yapılmalıdır. Kalbin yeniden çalışması için yapılan girişime KALP MASAJI denir.
Kalp masajının yapılabilmesi için kalbin tamamen durduğundan emin olunmalıdır.


UYGULANIŞI: Tüm yaş gruplarında göğüs kemiğinin alt yarısına, göğüs kemiği üçte bir oranında içe çöktürülecek şekilde bastırılır. Burada dikkat edilmesi gereken, göğüs kemiğinin(sternumun) ucundaki ksifoid denilen kıkırdak çıkıntının üzerine bastırılmamasıdır. Aksi halde bastırıldığında kırılabilecek bu çıkıntı iç organlara zarar verebilir. O nedenle sternumun alt ucu bulunup el onun yukarılarına yerleştirilmelidir. Önerilen: elinizi göğüs kemiğinin tam ortasına yerleştirin!!!
Yardım gelene kadar, kazazede/hasta (K/H) hareket edene kadar ya da siz tükenene kadar TYD ne devam edilir.

ERİŞKİNDE(8 yaş üstü) : Sternumun ( göğüs kemiğinin ) 1/2 alt kısmına veya sternumun alt ucunda yer alan ksifoid denilen çıkıntının iki parmak üstüne uygulanır. Uygulamacı hastanın yanına, göğüs kemiğine paralel olarak diz çöker. Elinin topuk kısmını ksifoidin iki parmak üstüne yerleştirir. Diğer elinin topuk kısmını da o elin üzerine yerleştirir. Kollarını bükmeden, omuzdan kuvvet alarak göğüs kemiğini, göğüs yüksekliğinin üçte biri içeri çöktürülecek (4-6 cm) kadar bastırır.

ÇOCUKTA(1-8 yaş arası) :Erişkinle aynı yere ancak tek el veya çocuğun gelişimine göre iki elle; göğüs yüksekliğinin üçte biri içeri çöktürülecek( 2,5-4 cm) kadar basınç uygulanır.

BEBEKTE : İki meme başının ortasına iki parmak ( orta ve yüzük parmakları) yerleştirildikten sonra göğüs yüksekliğinin üçte biri içeri çöktürülecek (1,5-2,5 cm) kadar bastırılır .

__________________

KURTARICI İÇİN TEHLİKE VAR MI?
TYD esnasında, hem kurtarıcı hem K/H için güvenlik en önemli unsurdur. Sadece tüberküloz ve SARS(akut respiratuar distres sendromu) gibi enfeksiyonların tespit edildiği tek tük verilere bakarak, kurtarıcıların TYD ni uygulamaktan çekindiği bilinen birkaç olay mevcut. TYD esnasında HIV bulaşması ile ilgili bildirilen herhangi bir veri yok. TYD nde soluturken kullanılan [Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] (barrier devices) etkinliği konusunda insanlarla yapılmış çalışmalar yok; ancak tek yönlü kapağı olan çeşitli filtrelerin ve koruyucu araçların, ağızdan ağza suni solunum yaparken K/H nın ağzındaki bakterilerin kurtarıcıya geçmesini önlediği laboratuar çalışmalarıyla gösterilmiştir. Kurtarıcılar, TBC veya SARS gibi bilinen bir bulaşıcı hastalığı olan hastalarda uygun bir koruyucu kullanmalıdır. Eğer SARS salgını veya benzeri bulaşıcı salgın varsa kurtarıcıların enfeksiyon kontrolü önlemlerine tam olarak uymalıdırlar.

__________________

__________________