 Hayvanların Dilini Anlamaya Doğru !
Hayvanların Dilini Anlamaya Doğru
Bilim adamlarının insan sesiyle hayvan sesi arasındaki benzerliklerle ilgili yaptıkları araştırmalar, insanların ve hayvanların ses bakımından bile birbirlerinden farklı yaratıldıklarını ve aynı atadan gelemeyeceğini göstermektedir.
Bu hakikate ulaşan bilim adamları iki varlık arasındaki benzerlik veya farklılıkları tespit edebilmek için uzun yıllar bir dizi araştırmalara koyulmuşlardır. İşe önce hayvanlara insan dilini öğretmeye çalışmakla başladılar. 1968 yılında Washoe adlı şempanzeye işaret dilini anlatmaya çalıştılar. Bu tip deneyler dişi goril Koko ve Sarah adlı şempanzeyle devam etti. İddiaya göre Sarah iki yaşındaki bir çocuk zekâsıyla istediği yemeği anlatabiliyordu. Çok değil, on yıl sonra, araştırmacılar için darbe sayılan haber geldi: New York’lu maymun psikologu Herbert Terrace, Nim adını verdiği denek maymunun, eğitimcilerin jest ve mimiklerini taklit etmekten öteye gitmediğini, kendi fıtri davranış özelliklerini de değiştirmediğini ortaya koydu. Belki de diğer maymunlar, sadece bir parça çikolata veya muza kavuşabilmek için insanlarla tiyatro oynuyorlardı.!
Berlin’li davranış biyologu Philipp Goedekin ve New York’lu zoolog Tom Struhsaker, Doğu Afrika’daki Amboseli Milli Parkı’ndaki araştırmaları sonucunda her hayvanın kendine has iletişim dili olduğunu ortaya çıkardılar. Mesela Afrika maymunlarının değişik sinyaller kullandığı gözlemlenmiştir. Heyecanlı havlama türü bir ses “Dikkat tehlike var!” manasına gelir. Bu sinyali alan bütün sürü, maymun çevikliğiyle ağaçlara sığınırlar.
Ayrıca kısa aralıklı ve şiddetli bir “rraup” sesi, “Tehlike havada, kartal geliyor!” ikazıdır. Eğer tiz bir cırlama sesi çıkarırlarsa, yılan tehlikesi var demektir.
Hayvanların kendi dillerini, bahşedilen fıtratları doğrultusunda ne kadar düzenli kullandıkları ve nasıl kullandıkları ses bilgisayarı ve ses spektrografı analiziyle tespit edilebiliyor. Bilim adamları araştırmalarında insandaki ses özelliği, lisanı ve buna bağlı olarak kendine has kullanımının hiçbir hayvan türüyle kıyas edilemeyecek incelik ve mükemmeliyette olduğunu ortaya koydular. Hayvan türleri ve toplulukları sadece kendi aralarında anlaşma ve haberleşmeyi sağlayan birtakım sesler çıkarırlar. Biyoakustikçiler, hayvanların dillerine o derece kendilerini kaptırmışlar ki, neredeyse bunların bir sözlüğünü de yapacaklar. Burada en önemli husus ise, hiçbir hayvanın harflerin sesini çıkaramamasıdır. Sebebi de insan ve hayvandaki küçük dil ile boğaz duvarı mekanizmasının farklı olmasıdır. Mesela maymunlarda küçük dil ile boğaz duvarı birbirlerine epey uzak durduklarından, harfler teşekkül olamamaktadır. Bilim adamlarına göre bu özellik, canlıların ilk yaratılışlarından bu yana aynı şekilde devam etmektedir.
Amerikalı zoolog Katherine Payne, Washington Hayvanat Bahçesinde bir fil grubu üzerinde yaptığı incelemede, havaya bir ork’un en boğuk ses tonlarını andıran garip titreşimler yayıldığını gözlemledi. Titreşimler 10-15 saniye sürmüştü. Payne, duyarlı ses ötesi ölçüm cihazıyla yaptığı araştırmada fillerin 14-24 Hertz arası çok boğuk bir gürleme sesi çıkardıklarını tespit etti. İnsan ancak 20 Hertzi aşan tonları duyabildiğinden, fillerin çıkardığı sesler sadece karında hissedilen bir titreşim şeklinde algılanıyor. Peki, fillerin bu titreşimleri yaymalarının sebebi nedir? Zoolog Katherine Payne, “Haberleşme” diyor ve ekliyor: “Boğuk tonlar, yani çok uzun dalgalar, bir dal veya ağaç gibi engelleri geçemeyen kısa dalgalardan daha uzaklara gidebilir. Bundan dolayı fillerin bu frekanstaki ‘Gizli iletişim dili’ uzun mesafeli görüşmeler için idealdir.” Araştırmacılar, bir fil sürüsünde birbirinden çok uzakta bulunan fillerin ayın anda birdenbire hareket yönlerini değiştirdiklerini gözlemlemişler. İşte, bizim duyamadığımız fakat fillerin algıladığı bu ses dalgalarıyla gerçekleşmektedir.
Bir başka enteresan hadise, kemirici hayvanların “tamtam”“Bu gümbürtüler ince, ayarlanmış ritmik birimlere bölünmüştür. Her türün kendi haberleşme işareti vardır. Böylelikle yekdiğerine düşmanı haber verir ve aynı zamanda kendi bölgelerinin sınırlarını anlatır.” diyor.
Hawaii Üniversitesi’nden zoopsikolog Louis M. Hermann, benzer metotla balinaları izlemiş, Alaska kıyısında 160’a yakın balina melodisini (ses tonu) kaydetmiştir. Bu kaseti Hawaii’deki balinalara dinlettiğinde, balinalar yollarından ayrılıp Hermann’ın gemisini izlemişler.
Seattle’deki Tıp Enstitüsü’nden Richard Ferraro, katil balinalar (orkalar) ile ilgilenmiş ve denizin bu kabadayılarının dilini ton özelliklerine göre 50 kategoriye ayırmıştır. Buradan anlaşıldığı üzere balinalar ortak bir dilin yanında, her sürüye özel ayrı ses sinyali ile de iletişim kuruyorlar.
İster ıslık çalan yunuslar, ister şarkı söyleyen balinalar, ayak vuran tavşanlar ve homurdanan maymunlar olsun, bütün hayvan dillerinde insanlardan farklı ve tamamen ayn olan ortak üç ana ses bulunduğu ispatlanmıştır: Hırlama, havlama ve uluma. Tabii burada haklı olarak hemen “Kuşlar ne zamandan beri hırlayıp, havlıyor?” diyebilirsiniz. Tabii ki kuşların cıvıltısı, kulağımıza fil homurtusundan farklı gelir. Ancak, hayvanlarda Esperanto tezini geliştiren Dr. Eugene P. Morton’a göre, önemli husus ton yüksekliği değil, tonun akordudur. Buna uygun olarak yapılan tasnifte, hemen hemen bütün hayvanları ürlerine ait ortak hırlama, havlama ve uluma sesleri, frekanslarıyla ayırt edilebiliyor.
Elde edilen kayıtlara göre, hırlama sesi dalgaya benzeyen bir şekil almakta, haylama bir üçgen oluşturmakta ve uluma sesi ise iki ayn nota gibi görünmektedir. Hayvanlar öfkeli oldukları veya saldırıya geçecekleri zaman hırlamakta, dikkat çekmek istediklerinde havlamakta, korktukları veya birine dostça yaklaşmayı hedeflediklerinde ise ulumaktadırlar.
Dikkate değer bir başka husus da hayvanların, hislerini sadece ses sinyalleriyle değil, bazı değişik hareketlerle de ifade edebilmeleridir. Kurtlarda kafanın ve kuyruğun duruşu, fillerde kulakların, hortumun ve kuyruğun hareketleri, kuşlarda vücudun duruşu ve tüylerin kabartılması gibi davranış özellikleri de haberleşme ve iletişimin birer anlatım yönüdür. sesine benzer bir sesle haberleşmeleridir. Evcil ve ada tavşanlarının ayak vurması, bugüne kadar sadece bir heyecan belirtisi sayılıyordu. Bugün ise bu kemirgenlerin arka ayakları ile çıkardıkları gümbürtülü sesin önemli mesajlar taşıdığı anlaşılmıştır. Fransız araştırmacı Pierre Bridelance,  |
27.08.08, 13:14
Benzer Konular 
Normal
