Anestezi ve Reanimasyon - YARATICILIĞIN GELİŞTİRİLMESİ - Payidar.NET

**missenis** · #1 (**Daim**) 10.04.08, 10:01

YARATICILIK NEDİR?

Yaratıcılık, eleştirel bakmak, yeni önemelerde bulunmaktır. Daha önce aralarında ilişki kurulmamış nesneler ya da düşünceler arasında ilişki kurulmasıdır. Alışılmışın, bilinenin dışında, farklı, yeni, özgün olmak, problemi görmek, farklı çözüm yollarından giderek yeni sonuçlar çıkartmaktır. (Yaratıcılık ve eğitim sistemimizdeki boyutu, Öğr. Gör. Tülay Çellek)
Yaratıcılık, kişilerin doğuştan getirdikleri bir özelliktir. Her insanda az ya da çok yaratıcılık vardır. ama kişiler arasında olan ve derece bakımından farklılık gösterir. Yani bir kişi her alanda yaratıcı olamayacağı gibi aynı alanda yaratıcı güç sahip kişilerin eş oranda yaratıcı olmaları beklenemez (MEB Yaratıcı çocuk etkinlikleri ve eğitici oyuncaklar- 2003)
Yaratıcılık, öğrenilebilecek bir özellik değildir ama gerekli eğitim ortamı düzenlendiği taktirde geliştirilebilir. (MEB Yaratıcı çocuk etkinlikleri ve eğitici oyuncaklar. Yazarlar: Şükran Ağızkan, Emine Tezcan, Gülseren TÜR, Özgür Demiral –2003)
Yaratıcılık ve zeka birbirinden farklı yetenekler olmasına rağmen yaratıcılık için belli bir zeka düzeyi gelmektedir. Çünkü zihinde bilgilerin saklanması, uygun durumlarla karşılaşıldığında ilişki kurulması ve yeni düzenlemeler için buna ihtiyacı vardır.
Yaratıcılık ve zeka arasında tam bir bağlantı bulunamamıştır.
Üstün Yaratıcılık- Üstün zeka
Üstün Yaratıcılık- Düşük zeka
Düşük Yaratıcılık- Üstün zeka
Düşük Yaratıcılık- Düşük zeka (MEB. Yaratıcı çocuk etkinlikleri ve eğitici oyuncaklar –2003)
Yaratıcı çocukların en belirgin özellikleri:
1) Temel sorunlarla ilgilenirler. (trafik kazaları, hava kirliliği v.b)
2) Özgürdürler
3) Enerjiktirler
4) Espritüeldirler
5) Öğrenmeye hazır, ilgilidirler.
6) Dilde, çağrışımlarda, düşünsel alanda ve anlatımda akıcıdırlar.
7) Düşüncede esnek ve özgür, meraklıdırlar.
8) Hayal gücünü kullanabilme, deneme, araştırma, sınama, bulma, kalıplardan kurtulma ve yeni fikirler üretme özelliği vardır.
9) Farklı olana, yeniliğe karşı istekli olma, görülmemiş ve benzersiz olan şeyler üzerinde durabilme ve riski göze alma özellikleri vardır.
10) Karşılarına çıkan fırsatlardan yararlanmasını bilirler.
11) Karşılaştıkları güçlükleri yenmek için yeni bir çözüm yolu bulurlar.
12) Soru sorar ve tahminlerde bulunurlar.
13) Araştırma ve deney yapmaya eğilimleri fazladır.
14) Yeni, değişik buluşlar ortaya koyarlar.
15) Bir konu üzerine ilgi ve dikkatlerini daha uzun süre tutarlar
16) Ayrıntılara dikkat eder, yanlış ve eksiklikleri hissederler.
17) Oyuna düşkündürler, yeni oyunlar bulurlar
18) Dramatik etkinliklerde durumu kolayca kavrar ve olayı yaşayarak canlandırabilirler.
19) Yeni yaşantıları denemeye cesaretle girişebilirler.
20) Ellerini kullanarak çeşitli materyallerle orijinal ürünler ortaya koyarlar. Yoğurma maddelerini şekillendirme, resim yapma, artık malzemeleri değerlendirme gibi etkinliklerde başarılı olurlar.
21) Müzikle ilgili etkinliklerde şarkının ritmine uygun bir biçimde farklı sözler düzenleyebilirler.
 Yöntem (2) uygulanacaktır.
Örneğin;
 Trafik kazaları, hava kirliliği, hayvan hakları gibi konularla ilgilenirler
 Dilini düzgün kullanır ve hızlı düşünürler ve konuşurlar
 Bitkilerin nasıl üredikleri vb. konuları merak ederler.
 Yüksek bir duvara çıkıp yürümek onlar için tehlikeli gelmez. Deneme ve yanılmaya açıktırlar.
 Boş bir kutudan bizim yapmayı akıl edemeyeceğimiz değişik, güzel ürünler ortaya çıkarabilirler.
 Filmdeki karakterleri taklit ederler. Örneğin: Çocuklar Duymasındaki karakterler gibi davranabilirler.
Yaratıcılığı Etkileyen Faktörler
a) Duygusal engeller: Utangaçlık, aptal yerine koyulma korkusu, yanlış yapma korkusu, aşırı özeleştiri, belirsizliklere karşı hoşgörüsüzlük...
b) Kültürel engeller: Hayal etmenin boşa harcanan zaman olarak kabul edilmesi çok oyunun sadece çocuklar için olduğunun düşünülmesi...
c) Öğrenilen engeller: Eşyaların kullanımı (fonksiyonel kalıplaşma), anlamların verilmesi, ihtimallerin beklenilmesi, kutsallaşmış tabularla ilgili gelenek engelleri.
d) Algılama engelleri: Adetler, problemlerin önemli olan öğelerini tanımada başarısızlığa yol açabilir.
e) Yüklü program engelleri: Kalıplaşmış konular yığını olan ve belli süre içinde tamamlanması gereken eğitim programları da yaratıcılığa engel olabilmektedir.
Çocukta Yaratıcılığı Geliştiren Etmenler
 Algıların zenginleştirilmesi için çocukların gözlem ve hafıza eğitimine gerekli önemi vermek.
 Üretici düşünme yöntemi kazandırmak
 Yeni biçimler aramaya, bulmaya ve bunları anlatıp yorumlamaya yöneltme
 Sanat eserlerini inceleme
 Duygu ve düşünceleri kullanma alışkanlığı kazandırmak
 İmgelerin geliştirilmesi
 Öğrencilerin çevresinin (sınıf, atölye, koridor) yapılan iş ve resimlerle donatılarak bir sanat çevresi yaratılması
 Öğrencinin kendi kendine çalışıp, teknik yönden birikim ve doyum sağlayacağı ortam hazırlamak (kitaplık, atölyeden yararlanma)
 Sanatsal etkinlikleri izleyebilme olanaklarının yaratılması (müze, sergi gezilmesi)
 Konuların öğrencilerin çevresi ve yaşamlarından seçilmesi
 Çok yönlü bakmak
 Tasarımcı çevresini yaratma adına görmeli ve kullanmalı, tüm kaynaklardan yararlanmalıdır. Bu kaynaklar:
- Doğal çevremiz
- Eğitilmiş insan gücü
- Sezgi
- Bilim
- Kültür
- Madde ve olanakları
- Sanat
- Teknoloji ve olanakları
- İnsanın ürettiği her şey
Yaratıcılık Eğitimi Neden Gereklidir?
Doğuştan getirilen bir yetenek olan yaratıcılık öğrenilebilecek bir özellik değil desteklenip, geliştirilecek bir yetidir.
Doğumdan itibaren uygun bir fiziksel çevrede bu yeti geliştirilebilir.
Yaratıcılık eğitimi almak çocukların;
• Karşılarına çıkan fırsatlardan yararlanmalarını
• Karşılaştıkları güçlükleri yenmek için yeni çözüm yolları bulmalarını
• Her şeyi merak ederek soru sormalarını ve tahminlerde bulunmalarını
• Araştırma ve deney yapma eğilimlerini arttırmalarını
• Hayal güçlerini geliştirmelerini
• Yeni ve değişik buluşlar ortaya koymalarını
• Bir konu üzerinde ilgi ve dikkatlerini uzun süre tutabilmelerini
• Ayrıntılara dikkat ederek yanlış ve eksikliklerini hissedebilmelerini
• Yeni oyunlar keşfetmelerini
• Kendilerine güvenen, kendilerini geliştirip gerçekleştirebilen ve bağımsız olabilen kişilikler geliştirebilmelerini
• Kendilerini dış dünyaya, birlikte yaşadıkları ve tüm insanlara açık tutabilmelerini
• Kendilerini yalnız bugün için değil, yarın için de hazırlayabilmelerini,
• Dengeli ve coşkulu, akıllı ve duyarlı kişiler olabilmelerini
• Duygu ve düşüncelerini farklı yollarla ifade edebilmelerini
• Yeni yaşantıları denemeye cesaretle katılmalarını (Prof. Dr. Esra Ömeroğlu. Uzman Ayşe Turla. Yaratıcılık eğitimi ve desteklenmesi)
Yaratıcılık Eğitiminin Desteklenmesi
Yaratıcılığın desteklenmesi doğumdan itibaren başlamalıdır. Bu nedenle çocuğun ilk çevresi olan aile, daha sonra oyun ve okul çevresi ve diğer uyarıcılar (radyo, televizyon, dergiler vs.) yaratıcılığın geliştirilmesinde etkilidir.
Yaratıcılık Eğitiminde Ailenin Rolü
Bebeğin yeni tanıştığı çevreye uyumunu sağlamak daha çok iletişimde bulunduğu ailenin görevidir. Anne bebeği ne kadar küçük olursa olsun onunla oynamalı, ona dokunmalı, onu sesli ve sessiz uyaranlarla tanıştırmalıdır. Küçük ses taklitleri yaparak, ona şarkı, ninni söyleyerek sesli uyaranlar vermelidir. Değişik dokularda ve renklerde kumaş toplar, dolgu bebekler, mobiller hazırlanmalı, bebek büyüdükçe ona ait eşya ve oyuncaklarının bulunduğu tehlikelerden uzak oynamaya ve yaratmaya elverişli bir fiziksel çevre düzenlenmelidir. Seçilecek oyuncaklar onun duygularına hitap ederken yaş ve gelişim düzeyinde uygun olmalı, yapılandırılmış oyuncaklar yerine kendi kendine yapıp bozarak, takarak, üst üste olmalıdır. ona yapılan örnekler sunmak yerine gerektiği yerde yol göstermek şeklinde küçük yardımlarda bulunarak etkinliği desteklenmesi olumlu model olunmalıdır. Çocuklara gereken zaman verilip oyunlarını bitirmeleri sağlanmalıdır.
Çocuğun bulunduğu ortamdaki çevre düzenlemesi çok fazla düzenli olmamalı ve çocuğa düzeni koruması için baskı yapılmamalıdır. Çünkü çocuklar baskı altında kalmazlarsa yaratıcı özelliklerini kullanıp daha üretken olabilirler. Daha esnek ve şekil değiştirebilen bir ortam çocuğun yaratıcılığını kullanabilmesine olanak tanır.
Aileler çocuklarına otoriter, katı bir disiplin uygulamamalı, otoriter olan, çocuğun başarısını kendi kurallarına uygun davranma becerisi gibi ele alan anne babalar, çocukta kalıplaşmış herkesçe bilinen kabul görecek davranışların ve bu şekilde bir düşünme tarzının oluşmasına neden olurlar.
Kısaca küçük yaşlardan itibaren anne babanın çocukla oyun oynaması ve arkadaşlık etmesi, onu dinlemesi, hikaye okuması, anlatması, çocuğunda hayal gücünü özgürce hikaye anlatmasına hayali oyunlarında materyallerle desteklenmesine yönelik oyuncakları kullanmasına olanak vermesi onu gereken yaratıcılığa geçmesi ve yaratıcılığının gelişmesi açısından önemlidir. (Prof. Dr. Esra Ömeroğlu. Uzman. Ayşe Turla. OÖ Dönemde yaratıcılık eğitimi ve desteklenmesi)
ALT SOSYO-EKONOMİK DÜZEY
AİLELER YARATICLIĞI NASIL TEŞVİK EDEBİLİR?
1) Çocuğun gelişim ve becerilerine uygun çevre sağlanmalıdır. Artık materyaller, kitle iletişim araçları, kitaplar ile uygun bir çevre oluşturmaya çalışılmalıdır. Elindeki araç ve malzemeleri çocukla paylaşmalıdır. Komşunuzun hikaye kitabı varsa bir günlüğüne çocuğunuzun bakması için isteyin. Bulduğunuz küçük kutuları atmayın.
2) Çocuklar okul öncesi dönemde çok soru sorarlar. Çocuklarınızın sorduğu sorulara cevap vermeli, çocuğun gözlemleri dinlenmelidir. Çocuğun sorusu ve ilgisi hakkında sorular geliştirilebilir. Sorulara yanlış cevaplar vermek onları olumsuz etkiler. Çocuğunuz hiç uçağa binmedi diyelim size “Tüm kuşlar uçuyor, insanlar hiç uçamaz mı?” derse bunun imkansız olduğunu söylerseniz, bir gün uçakla insanların uçtuğunu görürse hayal kırıklığına uğrar.
3) Çocuğun yaratıcı olması için kendini rahat ve eğlenmiş hissetmesi gerekir. Yaratıcı olması için çocuğunuzu etkinlikleri yapması için azarlamayın, sıkıştırmayın, destek verin yeterli olacaktır. Her akşam zorla resim yaptırmayın.
4) Çocuklar yaptıkları işleri beğenirler, onların yaptıklarını kötü karşılamayın. Onda resmini yaptığı nesnenin (ev) tam şekil, boyut ve renginde olmasını beklemeyin.
5) Çocuklarınızın düşündüklerinin sonuçlarıyla baş edebilmeleri için onların daha fazla özgürlük ve sorumluluk sahibi olmalarını sağlayın. Kardeşinin ödevini o kontrol etsin, bazı günler kahvaltı masasını o kursun, ödevini o kontrol etsin, bazı günler kahvaltı masasını o kursun, şekerleri misafirlere dağıtsın, yastıkları düzeltsin, ders yaparken başında beklemeyin.
6) Çocuğunuza model olun. Yaptığınız davranışlar ona örnek olacaktır. Örneğin; temiz olmasını istiyorsanız sizi temizlik sırasında izlesin. Yaratıcılığınızı, sevdiğiniz şeyleri çocukla paylaşın. Futbol oynamayı seviyorsanız onunla top oynayın, sürekli tv izlemeyin.
7) Yeni tecrübeler edinmesine fırsat verin. Yeni komşularınıza giderken onu da götürün, belgesel ve diğer tv programlarını izlemeye çalışın, yakınlarınızla iletişiminizi artırın.
8) Yaratıcılığını geliştirmek için varolan nesneler üzerinde nasıl değişiklikler yapabileceğini öğrenin. Küçülen kazağını nasıl giyebilir yaparız? Eskiyen çorabı nasıl bir oyuncağa çevirebiliriz? Odadaki minderleri başka nereye koysak rahat ederiz?
Ayakkabımızın hiç eskimemesi için ona öyle bir şey ekleyelim ki ayakkabımız hiç eskimesin?
Ayakkabımız olmadığında giymek için başka ne kullanabiliriz?
9) Hikaye tamamlama, hikayeyi devam ettirme fikrini kullanın. Çocuğunuza hikayeler anlatın. Anlattığınız hikayeye başlık bulmasını, kahramanları isimlendirmesini, hikayenin devamını getirmesini isteyin. Başkasının yazdığı hikayeleri kullanmak zorunda değilsiniz, kendiniz de uydurabilirsiniz. Eski kumaşlar, çoraplardan kukla yaparak anlatabilirsiniz.
10) Yaşamınızın her alanında yaratıcılığa teşvik edin. Aldığınız krakerlerin üzerindeki hayvanların, yenmeden önce taklidini yapın, evde ekmek veya kurabiye yapıyorsanız şeklini, çocuğunuzun istediği gibi belirleyin. Siz de onunla taklitler yapın, birlikte eğlenin.
11) Çocuğunuzun başkalarının duygularını öğrenmesi ve anlaması için kendini.... yerine koymasını isteyin. Örneğin kendini annesinin yerine koymasını isteyin. Birlikte pazara gittiniz ve alamayacağınız bir yiyecek istiyor. Ona kendini sizin yerinize koymasını, çocuğu böyle yapsa neler hissedeceğini sorun. Şiddete başvurmayın. ([Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] Children at Creativity)
• Yöntem (3) uygulanacaktır.
ÜST SOSYO EKONOMİK DÜZEY
AİLELER YARATICILIĞI NASIL TEŞVİK EDEBİLİRLER?
1) Çocuğun gelişim ve becerilerine uygun çevre sağlanmalıdır. Artık materyaller, kitle iletişim araçları ile uygun çevre oluşturulmaya çalışılmalıdır. Elindeki araç ve malzemeleri çocukla paylaşmalıdır.
2) Çocuklarınızı, yeni ve sıradışı deneylere özendirin. Çocukların sorularını dinletin ve gözlemleri hakkında yorumlar yapın. Çocuğa ne gözlemlediğini, duyduklarını tekrar ederek ve deneyimi hakkında daha ilave sorular sorarak izah edin. Bu beraber keşfetme sürecinden yeni sorunlar ve gözlemler ortaya çıkabilir.
3) Yaratıcılık sürecini çocuğunuza rahat ve eğlenceli bir hale getirin. Çocuğunuzun yaratıcı bir birey olmasını sağlarken yapacağınız etkinliklerde onu sıkmayın. Onları sürekli kurallara uymaya zorlamayın. Her gün hikaye okuyup bununla ilgili etkinlikler yapmasını beklemeyin.
4) Çocuklarınızın yaptığı şeyleri her zaman övün. Yaptığı şeyleri başkalarına da göstererek onay almasını sağlayın. Çocuklar her zaman bir şeyi tam olarak başaramaya bilirler. Böyle bir şeyi çocuklarınızdan beklemeyin (mutlaka sonuç bulmasını beklemeyin). Böyle bir beklenti çocukların kendilerine olan güvenlerini kaybetmelerine neden olur. Yaratıcı düşüncenin gelişmesi için doğallık, rahatlık gereklidir. Örneğin; çocuğunuz uçak resmi yaptıysa ve uçağa çok benzemediyse resminin daha çok bir kuşa benzediğini söylemeyin. O onun hayalinde canlandırdığı uçak olabilir. Çok güzel olmuş, değişik bir uçak olmuş şeklinde tavır gösterin.
5) Çocuğunuzun çabalarına saygı duyun ve onun en iyisini yapacak yetenekte olduğuna dair güveniniz olduğunu bilmesini sağlayın. Çocuklarınızın düşündüklerinin sonuçlarıyla baş edebilmeleri için onların daha fazla özgürlük ve sorumluluk sahibi olmalarını sağlayın. Örn: Çocuğunuz “Ben uzay gemisi yapacağım” dediğinde sen bunu yapamazsın, senin bunu yapabileceğine inanmıyorum mesajları verilmemelidir.
6) Bilgilerinizi, yaratıcılığınızı, hobilerinizi çocuğunuzla paylaşın. Model olarak bir şeyi yapmaya devam edin. Kendiniz kitap okuyarak ona model olabilirsiniz.
7) Çocuğunuzun bir projeyi ve o projenin her adımını cesaret vererek bitirmesini teşvik edin ve onun kendisinin sahip olduğu güçlü yanlarını anlamasına yardımcı olun.
8) Çocuklarınıza kültürlerin çeşitliliklerini, farklı deneyimleri, farklı insanları gösterin.
9) Yaratıcı soru sorma yöntemini kullanın. Onlara bir şeyi daha iyi hale getirmek için onda nasıl bir değişiklik yapılabileceğini sorabilirsini. “Buzdolabı ile neyi birleştirirsek daha gelişmiş olur? Bir elbise askısı ile neyi birleştirirsek daha gelişmiş bir elbise askısı elde ederiz?
10) “Hikaye tamamlama” fikrini kullanın. Çocuğunuza hikayenin başını okuyun ve sonunu tamamlamasını isteyin. Hikayenin başlığını söylemeyip başlığını çocuğunuza buldurabilirsiniz. Hikayeye canlandırması için kuklalar hazırlayabilirsiniz veya hazır kuklalarda kullanılabilir. Sizde çocuğunuzla birlikte canlandırma yapabilirsiniz.
11) Yaratıcı yeni oyunları destekleyerek kullanın. (Tuzu, hayvan biçimli kraker oyununu kullanabilirsiniz. Çocuk bir kraker seçer ve yer. Sonra çocuk 1-2 dk o hayvan gibi davranır. Sizde bir kraker seçip o hayvanı canlandırabilirsiniz. Burada hayvanın nasıl davrandığını ve hareket ettiğine yönelik çocuğun yaratıcılığını destekleyin.
12) Çocuğunuzun kendini başkalarının yerine koyarak onların duygularını öğrenmesi, bunların görüş noktalarından görmesine yardımcı olmak için rol oynama oyununu kullanın. Örneğin; Kendini....... (doktor, öğretmen, anne, baba) yerine koyma. ([Sadece kayıtlı Üyelerimiz Linkleri görebilir. ] Children of Creativity)
OYUN VE YARATICILIK
Oyun çocuğun yaratma ortamıdır. Çocuk, oyuna sadece büyüklerinden gördüğünü aktarmakla kalmaz, ona kendinden de bir şeyler katar. Kendi yaşantısını oyuna yansıtır. Dış çevrede algıladıklarını oyun ortamında evirir çevirir, kendine özgü bir yorumda birleştirip bütünler. Anlaşılmaz ve karışık olayları oyun içinde elle tutulur duruma getirerek kendince anlamlı sonuçlara varır. Bu nedenle oyun çocuğun yaratma ortamıdır.
Çocuğun oyunda yaratıcı olması için o oyundan zevk alması gerekir. Oyundan zevk alan çocukların yaratıcılıkları daha yüksek olur. Yaratıcı düşünce oyun ortamında daha iyi ortaya çıkar.
Not: Ailelere bu konuyla ilgili sorular sorulur.
Küçükken kendi oynadıkları oyunlardan en çok zevk aldıkları oyun. Çocuğunuzun oyun oynarken kendisini rahat, açık, neşeli olduğunu düşündüğünüz bir oyun var mı?
• Yöntem (4) uygulanacaktır)
(Çocuk ve Oyun Prof. Dr. Berka Özdoğan 2000)
Oyun döneminde çocuk, her an yaratıcıdır. Çocuk bu yaratıcı güçlerini en etkin biçimde düş gücü oyunlarında uygular ve geliştirir. Bu oyun çocukların yaratıcılıklarını geliştirmekle kalmaz, sosyal, duygusal, dil, beden v.b alanlarda da etkilidir.
Düş gücü oyunlarına örnek olarak;
 Evcilik
 Bakkalcılık, lokantacılık, postacılık, berbercilik, itfaiyecilik, televizyonculuk
 Balık tutma, balığa gitme oyunu, uzayla ilgili oyunlar,çiftçilik oyunu
 Bloklarla oyun (çocuklar ev, garaj, fabrika gibi yapılar kurarlar)
• Yöntem (5) uygulanacaktır.
Bakkalcılık oyunu oynanır. Oyunda bakkala giderken fark etmeden yola atılmış sakızın üstüne bastın. Ayakkabını sakızdan kurtaramıyorsun. Şimdi ne yaparsın? Sence insanlar sakızlarını nereye atmalı? Sakızını yola atan kişiyi görseydin ona ne söylerdin? Bakkaldan aldığın sütü evinde evde açıp içtiğinde tadının ekşi olduğunu fark ettin. Bu durumda ne yaparsın? Süt neden bu duruma gelmiş olabilir? Marketten ya da bakkaldan bir şey aldığımızda nelere dikkat etmek gerekir? Bakkalda, dolabın içinden meyve suyu alırken yanlışlıkla önündeki süt şişesi düştü ve kırıldı. Böyle bir durumda ne yapardın, ne yapmamız gerekiyor? Vb. problemler ortaya atılır ve çözüm getirilmeye çalışılır. Ailelerle birlikte bu problemler karşısında ne yapabilecekleri sorulur. Çocuklarıyla birlikte oyun oynarken böyle problemler ortaya atmaları ya da oyun sırasında kendiliğinden ortaya çıkan problemlere çocuğun çözüm bulmasını desteklemeleri istenir.
KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI
Çocuk kitle iletişim araçları yoluyla yeni insanlar, yeni hayat tarzları, kendi ailesinden farklı, kendi ulusundan değişik uluslar hakkında bilgiler kazanır. İletişim araçları bir anlamda çocuğa kendi dar çerçevesi içinde bizzat karşılaşıp karşılaşamayacağı, pek çok toplumsal olaydan kesitler gözleme olanağını verirler. Bu açıdan kitle iletişim araçları, çocuğun sosyal ufkunu genişletme yolunda önemli katkılar sağlayabildikleri gibi onun henüz kendi kendine insan davranışlarının gerçek nedenleri hakkında doğru değerlendirmeler yapamadığı bir dönemde, yanlış izlenimler edinerek, gelişimi olumsuz yönde de etkileyebilirler. (anne-baba okulu)
Radyo-televizyon, okul öncesi çocukların yaşamında dünyaya oldukça erken açılan pencerelerdir. Pencerelerin gereğinden fazla açık tutulması, çocukların üşütüp hastalanmalarına, gerekli önlemler alınmazsa düşüp sakatlanmalarına, tüm yaşamları boyunca onları ve çevresindekileri olumsuz etkileyecek hastalık veya sakatlıkların oluşmasına ve hatta yaşamlarını yitirmelerine neden olabilir.
• Yöntem (6) uygulanacaktır.
Televizyon: Televizyonun çocuğun gelişimine olumlu katkılarının yanı sıra olumsuz katkıları da vardır.
Olumlu katkılarına örnek olarak;
 Eğlenirici rolü vardır. (anne-baba-çocuk Haluk Yavuzer. Remzi Kitabevi 1993)
 Ailesi, yakın çevresi tarafından kendisine benimsetilmek istenen kurallar ve normlardan farklı alanlarla da karşılaşmaktadır. (Örneğin; dişlerini fırçalamak, yemekten önce ve sonra ellerini yıkamak vb.) (Yaşamın Sihirli Yılları. Prof. Dr Ayla Oktay)
 Çocuğun zihinsel gelişimi yönünden, sağlanacak zengin ve çok çeşitli uyaranlarla dolu çevre çok yararlıdır.
 Kendilerini tanıyabilmelerine, kişiliklerini geliştirebilmelerine ortam hazırlar. (anne-baba-çocuk. Haluk Yavuzer. Remzi Kitabevi 1993)
 Görsel ve işitsel duyulara hitap eder. Bu yönüyle en etkili öğretim aracıdır. (anne-baba-çocuk Haluk Yavuzer)
Yaratıcılık açısından ise;
 Hayal güçlerini geliştiriyor
 Zaman zaman onlara düşünme ve eleştirme fırsatı veriyor.
 Zaman içinde karşılaştıkları sorunlara, pratik çözümle geliştirebiliyorlar.
 Soru sorma, düşünme fırsatı yarattığından yaratıcılığını geliştiriyor.
Yalnız televizyonun bu olumlu katkıları sağlayabilmesi için televizyon programlarının çocukların ilgilerine, gelişim düzeylerine, yaşına uygun olması gerekmektedir.
Olumsuz katkıları ise;
 Olumsuz uyarımlar içeren bir film (ölüm, savaş, cinayet vb.) Çocuğun korkmasına, saldırganlaşmasına neden olabilir. Bu tür programlar çocuğun yaratıcı düşünmesini engeller.
 Çocuk için anlaşılması güç, seviyesinin çok üstünde programları seyretmek, onun kendince yanlış yorumlar ve değerlendirmeler yapmasına neden olabileceği gibi, yetişkinin gerekli uygun açıklamalar yapmak konusunda yardımcı olmadığı bazı durumlarda gereksiz korkulara, endişelere kapılmasına yol açabilir.
 Tv başında saatlerce oturmak çocukların arkadaşlarıyla oyun oynama, kitap okuma, resim yapma gereksinimlerine engel olduğundan yaratıcılıklarını da engeller.
Çocukların TV izlemeleri ile ilgili olarak anne-babaların dikkat etmeleri gereken bazı kurallar vardır;
 Çocukların izleyecekleri TV filmlerinin konu ve işleniş yönünden onların rahatlıkla anlayabileceği türden olması gerekmektedir.
 Hazırlanan programlardaki tiplerin olumlu özellikleri daha çok olmalıdır.
 Anne ve babalar, zaman zaman tv kapatabilmeli,müzik dinlemek ya da kitap okumak gibi farklı uğraşlarda bulunarak, çocuklarına örnek olabilmelidirler.
 Çocuklardaki saldırganlık tepkilerini harekete geçiren ya da onları aşırı uyaran ve toplumsal değerler yargılarını değiştirmeye sebep olan dizileri izlemelerine engel olmalıdırlar.
 İzlediği programlar hakkında çocukla konuşmak, ona açıklamalar yapmak, işittiği sözcükleri açıklamak fırsatını verebilmek, TV aracılığıyla iyi bir öğrenme gerçekleştirebilmek yönünden önemlidir.
 Çocuğun tüm programları değil, kendine uygun olan programları belirli sürelerde izlemesi, gelişimi için gerekli olan diğer etkinliklere de yeterince katılabilmesi sağlanmalıdır. (Sadece tv açısından yaratıcılığı değil oyunda da yaratıcılığı kullanmasına fırsat verilmeli)
 Çocukların çeşitli belgeselleri, aile bağlarının ve sevgisinin vurguladığı dizileri ve komedileri izlemeleri için onları desteklemelidir aileler (Çocuk belgesel izlediğinde aklına türlü sorular gelecek ve bunlara çözüm, yanıt bulmaya çalışacaktır. Bu da çocuğun yaratıcılığını geliştirir.)
Televizyon çocukları düşünmeye özendirir. Televizyon ileme düşkünlüğü çocukların edilgen olmalarına yol açar, onlara etkinlikten yoksun, yaratıcı olmayan kişilik kazandırabilir.
 Alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki ailelere anlatılırken kullanılacak
Ailelerin çocukların yaratıcılıklarını geliştirebilmeleri için tv ile ilgili yapabilecekleri etkinlikler;
 Yöntem (7) uygulanacaktır
• Televizyon seyretmeyle etkinlikleri birleştirin. Örneğin; izlediği bir kahramanın resmini yapmasını istemek,
• Çocuğun izlediği programla ilgili sorular sormasına teşvik edin. On sizde açık uçlu sorular sorun (Örneğin, bu konuda duyguların ne, bu konu hakkında bazı düşüncelerin var mı? Onun hakkında konuşmak ister misiniz?
• Tv izleme zamanının ardından başka eğlenceli etkinlikler ile çocuğunuzun öğrendiklerini pekiştirin. Örneğin, sevdiği bir tv kahramanının resmini yapmasını, izlediği programdaki olayların öyküsünü yazmasını ya da resimleri yapmasını, o günkü programda öğrendiği yeni kelimeleri araştırmasını, bu konuda soru sormasını destekleyin.
• Kendi bir program hazırlamak istese nasıl bir program hazırlayacağını sorup sözel olarak anlatmasını ya da resmini yapmasını isteyebilirsiniz.
Çocuğun izlediği programlarla ilgili sorulabilecek örnek sorular;
1) Herhangi bir reklamla ilgili bu reklamı kendisi yapsa nasıl yapabileceğini sorabilirsiniz.
2) İzlenen belgesel ya da çizgi filmle ilgili bu hayvan rolünün tersini yapsaydı ne olurdu? Aslanın yerine hangi hayvanın gelmesini isterdin?
3) ......... kahraman gerçek olsaydı ve seni duyabilseydi ona neler söylemek isterdin?
Radyo: Radyoda okul öncesi çocuklar için hazırlanmış programlar çok fazla olmamakla birlikte, yetişkinler için hazırlanmış olan çeşitli müzik ve söz programlarından küçük çocukların da yararlanmaları mümkün olabilir.
Çocuk yalnız işitme duyusuna yönelik bu araçlardan gelen mesajları anlayabilmek için dikkatini yoğunlaştırmayı ve dinlemeyi öğrenmek zorundadır. Değişik seslerin çocukta bıraktığı izlenimler çocuğun hayal gücünü geliştirerek, onun yeni yaratmalara-hayal gücünü geliştirmesine yönelmesine yardımcı olacaktır.
Çocuk bu araç aracılığı ile aldığı iletileri zihninde canlandırabilme konusunda hayal gücünü kullanma olanağına sahip olur.
Bilgisayar: Aileler tv programları gibi bilgisayar programlarını da dikkatle seçmelidirler. Televizyon, radyo, kitap gibi iletişim araçları alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin kullanabilecekleri araç olmalarına rağmen bilgisayar daha çok üst sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerin alabileceği bir araçtır. Aileler, çocuklarının bilgisayar başında uzun süre kalmalarına izin vermemelidirler. Uzun süre bilgisayar başında kalan çocuklarda
• İçine kapanıklık
• Arkadaşsız, yalnız çocuk, toplum dışı, asosyal çocuk
• Doğa ile ilişki kuramayan çocuk
• Bedensel devinimi azalmış olma eğilimi vardır.
• Bilgisayardaki nesneler gerçek nesneler olmadığı için çocukların gerçek nesnelerle tanışmalarına fırsat verilmeli. Çocukların gerçek çiçekler yerine yalnızca logo çiçekleri ile oynamalarından korkmak istemiyorsak, çocuklarımızın dünyadaki gerçek nesnelerle tanışmalarına, çevrelerine duyarlı olmalarına olanak verilmelidir.
• Bilgisayarda bir çok yararlı oyunlar bulunmaktadır. Bu oyunlar çocuğu yaratıcılığa sevk eder. Çocuk bilgisayarlarla resim çizerek yaratıcılığını geliştirebilir.
SCAMPER
1) Elindeki süt kutusunu ne yapabilirsin?
2) Su şişesinin yarısını farklı şekilde kullanabilir misin?
3) Karpuzun reklamını nasıl yapabiliriz?
4) Patates-soğanıbaşka hangi işler için kullanabiliriz?
5) Kuru ekmekleri yenebilir hale getirmek için ne yaparız?
6) Kendi yaptığın oyuncağın reklamını nasıl yapabilirsin?
7) Suy olan ihtiyacımız azalsa ne olurdu?
8) Pijamanın altını üstümüze giysek ne olurdu?
9) Kurbağalar tavşanlar gibi havuç yese ne olurdu?
10) Kırmızı başlıklı kız hikayesinin sonunu, en başta öğrenseydik neler yapabilirdik?
11) Perde yerine camlara neler asabiliriz?
12) Yapraklardan elbise yapsak nasıl olurdu?
13) Çekirdek kabuklarından başka neler yapabiliriz?
14) Arabaların direksiyonunu arka koltuğa alsak neler olur?
15) Çamaşır makinesinin içi dönmese nasıl olurdu?
16) İnsanların boynu zürafalar gibi uzun olsa neler olurdu?
17) Buzdolabının kapağı hiç olmasa ne olurdu?
18) Horozlar gözlük taksa ne olurdu?
19) Elmanın içinden kiraz çıksa ne olurdu?
20) Fareli köyün kavalcısı org çalsa ne olurdu?
21) Pamuk prenses kaptan mağara adamıyla evlense nasıl olurdu?
22) Boynumuza kolye yerine tablo assak nasıl olurdu?
23) Saçlarımızı şampuan yerine neyle yıkayabiliriz?
24) Pofuduk ayı Jerry’nin evine gitse ne olurdu?
25) Pinokya yalan söylediğinde kulakları büyüse ne olurdu?
26) Çaydanlığın yerine başka hangi araçları kullanabiliriz. (Vesile Yıldız, SCAMPER yaratıcılığı Geliştirme Etkinlikleri Dizisi)
27) Çaydanlığın içi görülebilseydi ne olurdu?
28) Suyu daha çok ısıtması için nasıl bir çaydanlık yapılabilir?
29) Çaydanlığı su kaynatmak için başka hangi işlerde kullanabiliriz?
30) Kalemi yazmak ve boyamak dışında başka hangi işlerde kullanabiliriz?
31) Sence çok eski yıllarda insanlar yazmak için kalem yerine ne kullanıyorlardı?
32) Buzdolabının yerine başka ne kullanılabilir? Buzdolabının adını değiştirseydin ona nasıl bir ad koyardın? Sen bir buzdolabı yapsan nasıl yapardın?
33) Sence çok eski yıllarda insanlar dişlerini nasıl temizliyorlardı?
34) Diş temizliği için diş fırçası yerine başka ne kullanabiliriz?
35) Diş fırçasını daha farklı olarak nasıl ve nerelerde kullanabiliriz?
36) Diş fırçası ile neyi birleştirirsek daha gelişmiş, daha iyi temizleyen bir diş fırçası yapabiliriz?
Yöntem (8) uygulanacaktır.
Gezi, gözlem, deney yoluyla da anneler çocuklarının yaratıcılıklarını geliştirebilirler. Bir gezi sırasında (müze gezisi, doğa yürüyüşü, hayvanat bahçesi gezisi) çocuğa sorular sorulmalı, düşünmesi sağlanmalıdır. Çocuğunda kafasında takılan soruları sorması konusunda desteklenmelidir. Gezi ve gözlemler öğrenme açısından daha kalıcı etkilere sahiptir. Gezi sonunda aileler çocuklarıyla birlikte değerlendirme yapmalı, çocuğun yanlış anlayabileceği konuları aydınlatmalıdırlar.
Yöntem (9) uygulanacaktır.
Gözlem sonunda çeşitli etkinlikler yaptırılabilir. Örneğin gördüğü şeylerin resmini çizmesi, taklidini yapması, öykü oluşturması, bildiği bir şarkıyı söylemesi ya da yeni bir şarkı oluşturması, gördüklerini başkasına anlatması istenebilir.
Bunun dışında sosyo-ekonomik düzeyi düşük bir aile bile, hep beraber dışarı çıkacaklarda çocuğun havayı gözlemleyip nasıl giyineceklerine ve yanlarına neler alacaklarına karar vermesini isteyebilir. Fasulye çimlendirme gibi deneyleri de evde yapmak mümkündür.
Aile çocuğu ile birlikte yakın ve uzak çevresini tanımasına fırsat verici geziler düzenlemeli, çocuğa neye bakması, neyi görmesi, neyi işitmesi gerektiği konularında ona yol gösterici olmalı ve böylece yaratıcılık için çok önemli olan gözlem yapma yeteneğini geliştirmelidir.
Bu dönemdeki çocuğun meraklı sorularını bıkmadan ve onun anlayabileceği düzeyde doğru cevaplarla cevaplamalıdır.
Kitaplar: Çocuğun yaşına, gelişimine, ilgisine uygun kitapları seçmek gerekir. Çocuk hikayedeki resimlere bakarak anlatılan hikaye ile ilgili sorular sorar, aldığı cevaplara göre yeni sorular üretir. Böylece çocuğun yaratıcılığı gelişir. Anne ya da baba da çocuğa okuduğu hikaye hakkında bir takım işler yaptırabilir. Hikaye hakkında sorular sorabilir, hikayenin başını okuyup sonunu çocuğun bulmasını ya da sonunu okuyup başlığını söylemeyip hikayeyi okuduktan sonra hikayenin başlığını bulmasını sağlayabilir. Değişik başlıklar üretmesini isteyebilir. Ya da hikayeyi okumayıp çocuğun resimlere bakarak kendi öyküsünü kendisinin oluşturmasını isteyebilir.
Kendisine okunan kitabı dinleyen çocuk dinlemeyi, dinlediklerine dikkat etmeyi, soru sormayı, düzgün konuşmayı öğrenir.
Yöntem (10) uygulanır.
Artık Materyal Kullanarak Yaratıcılığı Geliştirme
Resim ve elişi gibi uğraşlar çocuğun hayal gücünde çok etkilidir. Bunun gibi serbest konular, zevke ve icat etmeye bırakılmış basit eşyalar, çocukların yeni oyuncaklar yapmalarını kolaylaştıracağından hayal gücünün işlemesini sağlar. Bunun için çocuklara pahalı oyuncaklar almak yerine, onlara artık materyaller vererek (süt kutusu, yumurta kabuğu, yün kırıkları v.b) kendi hayal güçlerini kullanarak oyunlarında kendi işine daha fazla yarayabilecek oyuncak üretmeleri desteklenmelidir.
Ailelerde çocuklarına kibrit kutularından tren, makaralardan bir robot, yumurtadan bir hayvan, boş kutulardan adam, makarnadan kolye, düğmelerden adam, patatesten kirpi, yünden bebek, boş bir kutudan kumbara yapabilir. Bunları yapmaları konusunda çocuklarını destekleyebilirler.
Yöntem (11) uygulanır.
Piyasada çok çeşitli oyun hamurları vardır. eğer bunlar alınamıyorsa evde basit malzemelerle hazırlanabilecek bir hamur verilerek çocuğun yaratıcılığını geliştirebilirler. Çocuk hamura hayal gücünü kullanarak şekil verir.
1 su bardağı un, yarım su bardağından biraz az tuz, 1 yemek kaşığı sıvı yağ, azar azar su ilave edilerek hamur hazırlanır.
Sonuç olarak ailelerin katılımıyla yürütülen yaratıcı etkinlikler çocuğun daha yaratıcı, ileriyi görebilen, yeni ürünler yaratabilen ve çevresini kendi amaçları için yönlendirebilen özerk bir birey olarak yetişmesine katkı sağlayacaktır.

**missenis** · #2 (**Daim**) 10.04.08, 10:04

YÖNTEMLER

Yöntem 1: Ailelere “Yaratıcılık” kelimesinden ne anladıkları, bununla ilgili neler düşündükleri sorulur. Ailelere “neden kısıtlı düşünürüz” sorusu sorularak tartışma yapılır. Herkes cevabını söyledikten sonra yaratıcılıkla ilgili tanım ve bilgi verilir.
Yöntem 2: “Yaratıcı çocukların en belirgin özellikleri” söylendikten sonra bu yaratıcı özelliklerin hangilerini çocuklarında gördükleri sorulur. Özelliklerini söylerken örnekler verilir.
Yöntem 3: Alt ve üst sosyo-ekonomik düzeydeki ailelere çocuklarını yaratıcılığa nasıl teşvik edebilecekleriyle ilgili örnekler verilir.
Yöntem 4: Ailelere küçükken kendi oynadıkları oyunlardan en çok zevk aldıkları oyun, çocuklarının oyun oynarken kendisini rahat, neşeli olduğunu düşündüğünüz bir oyun var mı? Sorulur.
Örnek olay verilir. Kendi mesleklerinden memnun olup olmadıkları, ne kadar zevk aldıkları ve zevk-yaratıcılık bağlantısı kurulur.
Yöntem 5: Yaratıcı oyunlardan bir tanesine örnek verilir. Bakkalcılık, Manavlık, Kuaförcülük gibi oyunlar oynanır, oyun içerisinde problem çözme becerisi nasıl kazandırılır verilmeye çalışılır.
Yöntem 6: Televizyon konusunda çocuklarıyla beraber hangi programları izledikleri, TV’nin ailenize ne tür yarar ve zararı olduğunu düşündükleri sorulur.
Yöntem 7: Ailelerin Çocuklarının yaratıcılıklarını geliştirebilmeleri için TV ile ilgili yapabilecekleri etkinlikler sorulur, etkinlik örnekleri verilir. Çocuklarıyla birlikte TV izlerken yaptıkları etkinlik var mı? Diyerek sorulur. Örnekler alt ve üst sosyo-ekonomik düzeylere uygun verilir. Örn/ Kartondan bir tv yapıp televizyonculuk oynayabilirsiniz. Tv programlarını kendiniz hazırlayabilirsiniz. Örnek verilir:
Bir Pazar günü evdesiniz, yağmur yağıyor dışarıda çıkamıyorsunuz, televizyonda da izleyebileceğiniz bir şey yok. Hep beraber neler yapabilirsiniz sorusu sorulur.
Yöntem 8: Scamper (Yaratıcı düşünme) yöntemi kullanılır ve örnekler verilir. Ailelere bir resim asetatla gösterilir. Bu resim hakkında sorular sorulur ve sorular sormaları istenir. Bir nesne gösterilir ve bu nesne hakkında sorular üretmeleri istenir.
Yöntem 9: Gezi-gözlem-deneyler konusundan sonra ailelerin uygulayabilecekleri etkinlikler sorulur, bunların dışında da başka örnekler verilir.
Yöntem 10: “İyi Haber-Kötü Haber” yöntemi uygulanır. Kısa bir hikaye verilir. Başı ve kahramanları anlatıldıktan sonra konuya uygun iyi ve kötü haberler bulmaları istenir. Yöntemin ailece birlikte yapabilecekleri bir yöntem olduğu anlatılır. Örnek bir uygulama yapılır.
Yöntem 11: Artık materyal kullanarak Yaratıcılığı Geliştirme konusundan sonra ailelere artık materyaller verilir. Yaratıcılıklarını kullanarak bir ürün oluşturmaları istenir. Artık materyallerle yapılan örnekler sorulur. Çocukların yaptıkları örnekler gösterilir. Yetişkinlerin yaptığı örneklerle çocukların yaptıkları karşılaştırılır. Çocukların bizlerden farklı düşündükleri, daha yaratıcı oldukları vurgulanır.
Değerlendirme: Hazırlanan anket formları ön test olarak kullanılır. Konu anlatımından sonra bu testler yeniden verilir ve ailelerin değiştirmiş olduğu düşünceleri yeniden yazmaları istenir. Formlar toplanır ve değişen düşünceler katılımcılara okunur. Programın ailelere nasıl bir izlenim bıraktığı sorulur ve görüşleri kaydedilir.

**missenis** · #3 (**Daim**) 10.04.08, 10:05

ÖN TEST-SON TEST UYGULAMASI
SORULAR

1) Çocuğunuzu yaratıcı olduğunu düşündüğünüz bir alan var mı?
2) Çocuğunuzun bu alandaki yaratıcılığını geliştirmek için neler yaptınız?
3) Yaratıcılık sizce neden gerekli?
4) Çocuğunuzun yaratıcılığının gelişmesinde ne gibi rolünüz olduğunu düşünüyorsunuz?
a) Benim katkımın olabileceğini sanmıyorum
b) Okul ve öğretmenlerinin geliştirmesi gerekiyor.
c) Çocuğumu en iyi tanıyabilecek kişi ailesidir, ona destek olmalıyım.
d) Evde aile, okulda öğretmenin ortak çabalarıyla geliştirilebilir.
5) Çocuğunuzun oyuncaklarını satın mı alıyorsunuz? Evde birlikte ürettiğiniz oyuncak var mı?
6) Çocuğunuzun iyi ürünler yapabilecek yetenekte olduğunu düşünüyor musunuz?
a) Bazen
b) Her zaman
c) Hiçbir zaman
7) Çocuğunuza fazla kurallar koyar mısınız?
8) Çocuğunuzu soru sormaya teşvik eder, sorularına doğru cevaplar veriyor musunuz?
a) Sorularını dinler, uygun cevaplar bulmaya çalışırım
b) Soruları beni sıkar, cevaplamak istemem
c) Bazen cevaplarım
9) TV’yi evinizde ne amaçla kullanıyorsunuz?
a) Eğlence için
b) Eğitim için
c) Oyalanma aracı
10) Çocuğunuzun TV’de izleyeceği programı kim belirler?
a) Biz belirleriz
b) Kendi karar verebilir
c) Ortak seçeriz

Konu Seçenekleri
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Gösterim Modu
Normal Hybrid Gösterimi Ağaç Gösterimi

Benzer Konular
Konu	Yazar	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
Anestezi Sırasında ve Sonrasında Gelişen Sorunlar	asiyaren	Sağlık	2	06.12.06 16:06

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)