MADUKA Nickli Üyeden Alýntý

gezerken buldugum bý klýp..býlýmsel ölcumler fýlanda yapmýslar..sonucta osmanlýnýn okuna ve yayýna hayran kalmýslar...uzucu olan tek sey bunu almanlarýn yapmasý..klibi ýzleyýn derýmm

YouTube - Dünya Osmanlı`nın Yayına Şaşıyor

HypNosis Nickli Üyeden Alýntý

* * *

YAY

Yaylarýn boyu 11-12 tutam dýr.
Yay birinci, orta, ikinci boy olmak üzere üç boy olur.
Umûmîyetle dört parçadýr: Aðaç, tutkal, sinir, kemik.
En büyük yay 115, en hafif yay da 95 dirhem den fazla veyâ noksan olmamalýdýr.
Yapýlýþý güç ve büyük bir dikkat isteyen yay hassâsîyetini asýrlarca muhâfaza edebilir.
Bâzý kuvvetli pehlivanlar 115 dirhemden daha aðýr yaylar kullanmýþlardýr. Bursa'lý Þûcâ yýldýz menzili taþýný 107, Tozkoparan Ýskender Edirne'deki menzil taþýný 130 dirhemlik yaylarla yapmýþlardýr.
Osmanlý'larda Muhiddin, Süleymân, Usta Pervâne, Büyük ibrâhim, Yahyâ, Mehmed isimlerindeki ustalar Osmanlý yaylarýna zerâfet, estetik ve balistik mezîyetler vermiþlerdir.

Yay Aðacý

En iyi yay aðacý Gerede'de yetiþen Akça aðaçtýr. Tutkalý çok fazla emerler. Bu karaaðaçlarýn ihtiyâr gövdeleri kesilir, kökten çýkan sürgünler iki bilek kalýnlýðýnda olunca yerden 25 santim kadar yukarýdan 13-14 tutam kesilir. Ortadan eþit olarak iki kýsma ayrýlýr. Bir kazandaki soðuk suda üç gün bekletilir. Üç günden sonra kazanýn altýna ateþ yakýlarak kaynatýlýr. Bu kaynama süresi de üç gündür. Sonra aðaçlar çýkarýlýr. Talaþ alevine tutulur. Biraz suyunu çektikten sonra tutkala yatýrýlýr. Aðacýn tutkalý iyice emmesi beklenir.
Bu iþlemden sonra aðaç, kalýn tahtalara oyulmuþ, iki ucu içine kývrýk kalýplara sýkýþtýrýlýr ve urganlarla baðlanýr. Asýl i'mâl devri kalýptan çýkarýldýktan sonra baþlar. Kurulduktan sonra dýþ tarafa gelecek kýsmýna sinir yapýþtýrýlýr.
Yay aðacý 10 yýl bekletildikten sonra iþlemeye alýnýr.

Tutkal

Tutkal yay aðacýna elastýkîyet veren bir maddedir. Yayýn en mühim maddesini teþkîl eden tutkal, çok titiz hazýrlanan bir maddedir. Yay tutkallarý bilhassa Gelibolu civârýndaki Çakal (Çokal) köyünde yapýlýr ve bu isimle anýlýr.

Sinir

En iyi sinir için, Trakya'da yetiþen inek ve öküzlerin ayak bileklerinden diz kapaklarýna kadar olan sinirler bir araya toplanýr, yýkanýr, kurutulur, kaynatýlýr ve eritilir. Bu erime sinirlerin lif lif ayrýlmasýný te'mîn eder, Sinir, yayýn kurulduktan sonra dýþ tarafýna gelen kýsmýna i'tinâ ile döþenir.
Bu hesâblar öylesine incedir ki, meselâ puta yaylarýna öküz siniri, menzil yaylarýna inek siniri döþenir. Bu iþlem yaya müthiþ bir elastikîyet verir.

Kemik (Boynuz)

Yay kemiði tâbîr edilen boynuz bilhassa mandalarýn boynuzlarýnýn dýþ kenarýndan yapýlýr. Boynuzun en sert yerleri de kenarlarýdýr. Menemen yöresinde yetiþen uzun boynuzlu genç öküzlerin boynuzlarý makbûldür. Boynuzlarýn dýþ kenarlarý kökten uca kadar bir kapak hâlinde kesilir. Kazanda kaynatýlýr. Sonra çam alevinde yumuþatýlýr ve düzeltilir. Dar tahta kalýplara sýkýþtýrýldýktan sonra kurutulur, yay tahtasýna Çakal tutkalý ile yapýþtýrýlýr, üzeri raspa edilir.

Çelik

Kabzanýn tam orta kýsmýna isâbet eden ve iki boynuzun arasýnda kalan iki milimlik aralýða beyaz bir kemik yerleþtirilir ki buna da çelik denir.

Çile

Çile, yayýn iki ucuna takýlan ve oku fýrlatmaya yarayan bir kaytandýr. Harp yaylarýnda çile yerine koyun ve keçi gibi hayvanlarýn baðýrsaklarýndan yapýlan gâyet kuvvetli bir ip kullanýlýr. Çile saf ipektir. Günlerce kaynatýldýktan sonra gölge yerde kurutulmaya býrakýlýr. Sonra bükülerek ip hâline getirilir. Çile yalnýz yarýþma yaylarýna takýlýr.

Özel bilgiler

Yaylar i'mâl edilirken meþhûr ustalar aðaç yaðlanmasýn diye yaðlý yemek, kuru fasulye yemezler, yayý odun veyâ kömür dumanýndan bucak bucak saklarlar. Bundan sonra eðer süslenecekse yayýn dýþ kenarýna altýn yaldýzlarla resimler yapýlýr, çile takýlacak yer açýlýr, cilâsý tamamlandýktan sonra yay i'mâli tamamlanmýþ olur.

Týlsým

Türk yaylarý ile Avrupa yaylarý arasýnda ilk bakýþta dikkati pek çekmeyen fakat bilhassa uzun mesâfe atýþlarýnda çok lüzûmlu olan bir özellik vardýr. Türk yaylarýnda kabza çýkýntýsý dýþa doðrudur. Beden kýsmýnýn kasan gezine yakýn olan taraflarýnda hissedilir bir kalýnlýk vardýr. Tanguç (tonguç) baþlýðý denilen kýsým ise bir ayýn iki ucu gibi muntazam kývrýlmaz ve içeri doðru eðiktir. Bu iki özellik yüzlerce yýllýk denemelerden sonra elde edilmiþtir.
Yayýn da kýlýç gibi incelik ve týlsýmlarý Avrupa'lar tarafýndan bir türlü keþfedilememiþtir.

Yayýn Kurulmasý

Yay kurulmadan önce uçlarý içe kapanýktýr. Okçu bu uçlarý tutup kabza kýsmýný dizine dayar, iki ucu tersine kývýra kývýra birbirlerine yaklaþtýrýr ve kiriþi takar. Atýþlardan sonra yay boþaltýlýr yâni kiriþ çýkartýlýr. Yay da kurulmadan önceki hâlini alýr. Yay rutûbetsiz bir ortamda duvara asýlarak korunur. Yarýþma yaylarýnýn uçlarý halkadan yeni çözülmüþ yaylar gibi içeriye fazlaca kývrýk deðildir